Nefrektomi

Nefrektomi (İng. nephrectomy; Yun. nephros böbrek, ektome çıkarma), böbreğin cerrahi olarak çıkarılmasıdır.

Etimoloji

Yunanca nephros (böbrek) ve ektome (kesip çıkarma) sözcüklerinden türetilmiştir.

Klinik bağlam

Başlıca endikasyonlar böbrek tümörleri, işlevini yitirmiş ve enfekte böbrek, ağır travma ve canlı vericiden organ alınmasıdır. Tümör cerrahisinde yaklaşım son yıllarda belirgin biçimde değişmiştir; küçük ve sınırlı tümörlerde böbreğin tümüyle çıkarılması yerine kısmi çıkarım yeğlenir. Bunun gerekçesi onkolojik değil işlevseldir: korunan böbrek dokusu, uzun dönemde kronik böbrek hastalığı ve kalp damar olay riskini azaltır.

Ameliyat öncesi değerlendirmede karşı böbreğin varlığı ve işlevi mutlaka doğrulanmalıdır; tek böbrekli hasta ya da karşı böbrekte işlev bozukluğu bulunan hasta, tümüyle farklı bir yaklaşım gerektirir. Böbrek işlev rezervinin hesaplanması ve gerektiğinde sintigrafi ile ayrı ayrı işlev ölçümü yapılır. Bu adım atlandığında hasta diyaliz bağımlısı hale gelebilir; bu, önlenebilir ve ciddi bir hatadır.

Cerrahi anatomi, komplikasyonları belirler. Sağ tarafta karaciğer, duodenum ve vena kava; sol tarafta dalak, pankreas kuyruğu ve kolon komşuluk gösterir; bu yapıların yaralanması bilinen komplikasyonlardır. Böbrek damarlarının kısa ve büyük çaplı olması, kanama riskini yükseltir. Üreterin uygun düzeyde bağlanması gerekir; çok uzun bırakılan güdükte enfeksiyon ve taş gelişebilir. Laparoskopik ve robotik yaklaşımlar, açık cerrahiye göre daha az ağrı ve daha hızlı iyileşme sağlar.

Ameliyat sonrası ve uzun dönem izlem, klinik açıdan en çok ihmal edilen yandır. Tek böbrekle yaşayan hastada böbrek işlevleri, kan basıncı ve idrarda protein düzenli izlenmelidir; hiperfiltrasyona bağlı olarak yıllar içinde işlev kaybı gelişebilir. Bu hastalar, böbreğe zarar veren ilaçlar konusunda bilgilendirilmelidir; steroid dışı iltihap gidericilerden kaçınılması, sıvı açığından korunma ve kontrast maddeli incelemelerde önlem alınması gerekir. Temas sporları açısından da danışmanlık verilmelidir.

Eş anlamlılar

• Böbrek çıkarılması

İlgili terimler

• Böbrek tümörü
• Kronik böbrek hastalığı
• Organ nakli
• Böbrek işlev bozukluğu
• Segmentektomi