İnce bağırsak
İnce bağırsak (İng. small intestine), mideden kalın bağırsağa uzanan, sindirim ve emilimin gerçekleştiği bağırsak bölümüdür.
Etimoloji
Türkçe tanımlayıcı bir terimdir; Latince karşılığı intestinum tenuedir.
Klinik bağlam
Organ üç bölümden oluşur: onikiparmak bağırsağı, jejunum ve ileum. Emilim yüzeyi, katlantılar, villuslar ve mikrovilluslar sayesinde olağanüstü genişlemiştir; bu yapı, geniş bir yedek kapasite yaratır.[1] Bu yedek, kısa bağırsak sendromunun neden ancak belirli bir uzunluk kaybedildikten sonra ortaya çıktığını açıklar. Aynı yedek nedeniyle, mukoza hastalıklarında belirtiler geç görülür.
Emilimin bölgeye özgü olması, klinik açıdan belirleyicidir. Demir ve kalsiyum başlıca üst bölümlerden, yağlar ve çoğu besin ögesi jejunumdan emilir. Buna karşın B12 vitamini ve safra asitleri yalnızca son ileumdan emilir; bu seçicilik istisnasızdır. Bu nedenle bu bölümün hastalığı ya da cerrahi olarak çıkarılması, B12 eksikliğine ve safra asidi kaybına yol açar. Safra asitlerinin geri dönmemesi hem yağ emilimini bozar hem kalın bağırsağa geçen asitler nedeniyle ishale neden olur; bu tabloda safra asidi bağlayıcı tedavi etkilidir. Ayrıca emilemeyen yağ asitleri kalsiyumu bağlar, serbest kalan okzalat emilerek böbrek taşı riskini artırır.
Bağırsak yalnızca emilim organı değildir. Yüzeyinde vücuttaki bağışıklık hücrelerinin önemli bir bölümü bulunur; bu doku, dış dünyayla en geniş temas alanını oluşturur. Mukoza bariyerinin bozulması, bakterilerin dolaşıma geçmesine zemin hazırlar; bu düzenek, ağır hastalıkta enteral beslenmenin neden önerildiğini açıklar. Bağırsak hareketleri ve mide asidi, bakteri sayısını sınırlar; bu düzeneklerin bozulması bakteriyel aşırı çoğalmaya yol açar.
Klinik açıdan en tehlikeli tablolardan biri mezenter iskemidir. Bu tabloda ağrı, muayene bulgularıyla orantısız biçimde şiddetlidir; bu uyumsuzluk en değerli tanısal ipucudur ve gecikme ölümcüldür. Bağırsak tıkanıklığında en sık neden karın içi yapışıklıklardır; ikinci sırada fıtıklar gelir. Çölyak hastalığı ve Crohn hastalığı mukozayı etkileyerek emilimi bozar. Organ, görüntülemede güç değerlendirilir; bu nedenle kapsül endoskopisi ve balon yardımlı enteroskopi geliştirilmiştir. Kapsül endoskopisi, darlık kuşkusu bulunan hastada takılma riski nedeniyle sakıncalıdır.
Eş anlamlılar
- İntestinum tenue
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Feldman M ve ark. (ed.), Sleisenger and Fordtran's Gastrointestinal and Liver Disease, 11. baskı, 2021.