APACHE II

APACHE II (İng. Acute Physiology and Chronic Health Evaluation II), yoğun bakıma kabul edilen hastalarda hastalık ağırlığını sayısallaştıran ve hastane ölüm riskini öngören skorlama sistemidir.

Etimoloji

Kısaltma, İngilizce "Acute Physiology and Chronic Health Evaluation" ifadesinin baş harflerinden oluşur; II, sistemin ikinci sürümünü belirtir.

Klinik bağlam

Skor üç bileşenden oluşur: akut fizyolojik değişkenler, yaş ve kronik sağlık durumu. Fizyolojik bölümde vücut sıcaklığı, ortalama arter basıncı, kalp hızı, solunum sayısı, oksijenlenme, arteriyel pH, serum sodyum, potasyum ve kreatinin, hematokrit, lökosit sayısı ile Glasgow koma skalası yer alır. Her değişken için normalden sapmanın derecesine göre puan verilir; yaş ilerledikçe ve ağır kronik organ yetmezliği ya da bağışıklık baskılanması bulunduğunda ek puan eklenir. Toplam puan, tanı grubuna özgü katsayılarla birleştirilerek öngörülen ölüm oranı hesaplanır.

Kullanımdaki en önemli teknik ayrıntı, değerlerin yoğun bakıma kabulden sonraki ilk yirmi dört saat içindeki en kötü değerler olmasıdır. Bu nedenle skor, yatış anındaki durumu yansıtır ve hastalığın seyrini izlemek için uygun değildir; günlük değişimi izlemek isteniyorsa SOFA gibi ardışık değerlendirmeye uygun sistemler kullanılır.

Skorun kullanım amacı sıklıkla yanlış anlaşılır. Sistem, hasta gruplarını hastalık ağırlığı bakımından karşılaştırmak, klinik araştırmalarda denk gruplar oluşturmak, yoğun bakım birimlerinin sonuçlarını risk düzeltmesiyle değerlendirmek ve kalite izlemi yapmak için geliştirilmiştir. Bireysel bir hastanın yaşayıp yaşamayacağını belirlemek ya da tedavi sınırlandırma kararı vermek için kullanılması uygun değildir; öngörü olasılıksaldır ve tek hastaya uygulandığında yanılma payı yüksektir.

Sınırlılıkları belirgindir. Kırk yılı aşkın süre önce, sınırlı sayıda merkezden toplanan verilerle geliştirilmiştir; yoğun bakım uygulamalarının ve tedavi başarısının o günden bu yana belirgin biçimde değişmesi nedeniyle öngörülen ölüm oranlarını olduğundan yüksek tahmin etme eğilimindedir. Ayrıca yatış öncesi uygulanan tedaviler puanı değiştirebilir: acil serviste ya da başka merkezde etkin biçimde resüsite edilen hastanın fizyolojik değerleri düzelmiş olacağından skor düşük çıkar — bu, "tedavi edilmiş hastanın daha hafif görünmesi" biçiminde özetlenen yanılgıdır. Sedatize ve entübe hastada Glasgow koma skalasının değerlendirilmesi de güvenilir değildir.

Belirli hasta gruplarında geçerliliği sınırlıdır: yanık hastaları, kalp cerrahisi sonrası dönem, gebeler ve çocuklar için ayrı sistemler geliştirilmiştir. Bu nedenle sonuçların yorumu, hastanın ilgili popülasyona uygunluğuna bağlıdır.

Sonraki yıllarda daha güncel veri kümeleriyle geliştirilen sürümler — APACHE III ve IV — ile SAPS ve MPM sistemleri kullanıma girmiştir; bunlar öngörü doğruluğu bakımından daha iyidir ancak daha çok değişken gerektirir ve bir bölümü ticari lisansa bağlıdır. APACHE II, hesaplanmasının görece kolay olması ve yazında geniş biçimde yer alması nedeniyle kullanımını sürdürmektedir.

Skorlama sistemlerinin genel ilkesi şudur: iyi kalibre edilmiş bir model, bir hasta grubunda beklenen ölüm sayısını isabetli tahmin edebilir; ancak tek bir hastanın sonucunu belirleyemez. Yatak başındaki kararlar, klinik gidiş, tedaviye yanıt, hastanın değerleri ve tedavi hedefleri üzerinden verilir. Kaynak kısıtlılığı durumlarında önceliklendirme aracı olarak kullanılmasının etik ve bilimsel açıdan sorunlu olduğu vurgulanmaktadır.

Eş anlamlılar

• APACHE II skoru

İlgili terimler

• SOFA
• Yoğun bakım
• Glasgow koma skalası
• Sepsis
• Çoklu organ yetmezliği