Akustik sinir

Akustik sinir (İng. vestibulocochlear nerve; Lat. nervus vestibulocochlearis), işitme ve denge bilgisini iç kulaktan beyin sapına taşıyan sekizinci kafa çiftidir.

Etimoloji

Yunanca akoustikos (işitmeye ilişkin) sözcüğünden gelir; günümüzdeki doğru adı, iki bileşenini de kapsayan vestibülokoklear sinirdir.

Klinik bağlam

Sinir, işlevsel olarak birbirinden ayrı iki daldan oluşur ve bu ayrım klinik değerlendirmenin temelidir. Koklear dal, iç kulaktaki tüy hücrelerinden aldığı ses uyarılarını taşır; vestibüler dal ise yarım daire kanalları ile otolit organlardan gelen baş konumu ve hareket bilgisini iletir. İki dal iç kulak yolunda yedinci kafa çiftiyle birlikte seyreder ve serebellopontin köşeden beyin sapına girer. Bu yakın komşuluk, bölgedeki lezyonlarda işitme, denge ve yüz hareketlerinin birlikte etkilenmesini açıklar.

Değerlendirmede en önemli ayrım, işitme kaybının iletim tipi mi yoksa algısal tip mi olduğudur; bu ayrım tedaviyi ve prognozu belirler. İletim tipinde sorun dış ya da orta kulaktadır; buşon, kulak zarı delinmesi ve orta kulak sıvısı sık nedenlerdir ve çoğu tedavi edilebilir. Algısal tipte ise iç kulak ya da sinir etkilenmiştir. Diyapazon testleri bu ayrımı yatak başında yapmaya olanak verir ve odyometri ile doğrulanır. Tek taraflı algısal işitme kaybı ayrı bir öneme sahiptir; retrokoklear bir lezyon, özellikle vestibüler schwannom yönünden araştırılmalıdır.

Ani işitme kaybı acil bir tablodur ve gecikme kalıcı kayba yol açar. Genellikle tek taraflıdır, saatler ya da günler içinde gelişir ve çoğu olguda neden bulunamaz. Erken dönemde başlanan kortikosteroid tedavisinin iyileşme olasılığını artırdığı kabul edilir; bu nedenle hastanın günler sonra değerlendirilmesi ciddi bir kayıptır. Kulak tıkanıklığı hissiyle başvuran hastada buşon ve orta kulak sıvısı bulunmadığında bu tanı akla getirilmelidir.

Vestibüler dalın hastalıkları, baş dönmesinin başlıca nedenlerini oluşturur. Vestibüler nörit, ani başlayan şiddetli döner baş dönmesi, bulantı ve dengesizlikle seyreder; işitme korunmuştur ve genellikle haftalar içinde düzelir. Ménière hastalığında ise ataklar halinde gelen baş dönmesine dalgalanan işitme kaybı, çınlama ve kulakta dolgunluk eşlik eder. Ayırıcı tanının en kritik noktası, merkezî nedenlerin dışlanmasıdır; beyincik ve beyin sapı inmesi benzer tablo oluşturabilir. Yeni başlayan baş ağrısı, çift görme, konuşma bozukluğu, güçsüzlük ve yürüyememe uyarıcı bulgulardır ve acil görüntüleme gerektirir. Aminoglikozid antibiyotikler ile bazı kemoterapi ilaçları her iki dala da toksiktir; bu ilaçları kullanan hastalarda işitme izlemi yapılmalıdır.

Eş anlamlılar

• Vestibülokoklear sinir
• Sekizinci kafa çifti

İlgili terimler

• İşitme kaybı
• Akustik nöroma
• Baş dönmesi
• Tinnitus
• Kafa çiftleri