Aluminyum
Aluminyum (İng. aluminium), yer kabuğunda en bol bulunan metal olan ve tıpta çeşitli preparatlarda yer alan elementtir.
Etimoloji
Latince alumen (şap) sözcüğünden türetilmiştir.
Klinik bağlam
Metal, insan vücudunda bilinen bir fizyolojik işleve sahip değildir; sindirim yoluyla emilimi çok düşüktür ve emilen bölüm böbrekler yoluyla atılır.[1] Bu atılım yolu, toksisitenin niçin neredeyse tümüyle böbrek yetmezliği bulunan hastalarda görüldüğünü açıklar. Böbrek işlevi normal olan kişilerde olağan maruziyet düzeyleri sorun oluşturmaz.
Tıptaki başlıca kullanım alanları antasitler, fosfor bağlayıcılar, terlemeyi azaltıcı ürünler ve aşı adjuvanlarıdır. Fosfor bağlayıcı olarak kullanımı, kronik böbrek hastalığında fosfor yüksekliğinin denetiminde etkilidir; ancak birikim riski nedeniyle günümüzde uzun süreli kullanımı önerilmez ve yerini aluminyum içermeyen bağlayıcılara bırakmıştır. Aşılarda kullanılan tuzları, bağışıklık yanıtını güçlendiren adjuvan işlevi görür; bu kullanımdaki miktarlar çok düşüktür ve güvenliği geniş biçimde incelenmiştir.
Toksisite tablosu, diyaliz hastalarında tanımlanmıştır. Geçmişte diyaliz suyunun yeterince arıtılmaması, ağır ensefalopati, kemik hastalığı ve tedaviye dirençli kansızlık ile giden tablolara yol açmıştır. Diyaliz ensefalopatisinde konuşma bozukluğu, miyoklonus, nöbet ve ilerleyici demans görülür. Kemik tutulumunda mineralizasyon bozulur ve osteomalazi gelişir; bu tablo, D vitamini tedavisine yanıt vermemesiyle diğer nedenlerden ayrılır. Kansızlık, demir kullanımının bozulmasına bağlıdır. Su arıtma standartlarının geliştirilmesiyle bu tablolar günümüzde ender hale gelmiştir.
Metalin Alzheimer hastalığıyla ilişkisi, uzun süredir tartışılan bir konudur. Beyin dokusunda birikim gösteren çalışmalar bulunmakla birlikte, nedensellik gösterilememiştir; güncel değerlendirmelerde mutfak eşyaları, içme suyu ve terlemeyi azaltıcı ürünlerle olağan maruziyetin hastalık riskini artırdığına ilişkin yeterli kanıt bulunmadığı belirtilmektedir. Klinik açıdan asıl dikkat edilmesi gereken, böbrek yetmezliği bulunan hastalarda aluminyum içeren antasitlerin ve fosfor bağlayıcıların uzun süreli kullanımından kaçınılması ve gerektiğinde kan düzeyinin izlenmesidir. Tedavi gerektiğinde şelasyon uygulanır.
Eş anlamlılar
- Alüminyum
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Yu ASL ve ark. (ed.), Brenner and Rector's The Kidney, 11. baskı, 2020.