Osteomalazi
Osteomalazi (İng. osteomalacia; Yun. osteon kemik, malakia yumuşaklık), erişkinde kemik matriksinin yeterince mineralleşmemesiyle seyreden metabolik kemik hastalığıdır.
Etimoloji
Yunanca osteon (kemik) ve malakia (yumuşama) sözcüklerinden türetilmiştir.
Klinik bağlam
Hastalıkta kemik dokusunun protein iskeleti normal miktarda üretilir; ancak mineral birikimi yetersizdir.[1]
Bu ayrım, hastalığı osteoporozdan tümüyle farklı kılar.
Osteoporozda kemik miktarı azalmıştır ancak yapısı normaldir; osteomalazide ise miktar korunmuş, nitelik bozulmuştur.
Bu ayrımın anlaşılmaması, en sık yapılan hatadır; kemik yoğunluğu ölçümü her iki durumda da düşük çıkar ve yanlış tanıya yol açar.
Yanlış tanı sonucunda uygunsuz tedavi verilir; nitekim D vitamini eksikliği düzeltilmeden bifosfonat başlanması hipokalsemiye yol açabilir.
Bu tehlike, tedavi öncesi D vitamini düzeyinin ölçülmesini zorunlu kılar.
Aynı bozukluğun çocukluk çağındaki karşılığı raşitizmdir; büyüme plakları henüz kapanmadığından tablo farklıdır.
En sık neden D vitamini eksikliğidir; güneş ışığından yetersiz yararlanma, koyu ten rengi, örtünme ve yaşlılık risk oluşturur.
Emilim bozuklukları ikinci önemli nedendir; çölyak hastalığı, mide ameliyatları ve safra yolu hastalıkları sayılabilir.
Kronik böbrek yetmezliğinde D vitamininin etkin biçime dönüşümü bozulur.
Karaciğer hastalıkları ve enzim uyaran ilaçlar, özellikle bazı antiepileptikler, D vitamini yıkımını hızlandırır.
Fosfor kaybına yol açan böbrek tübül hastalıkları da tabloya neden olur; bu grupta D vitamini normaldir.
Bu ayrım önemlidir; fosfor düşüklüğüne dayalı biçimlerde tedavi farklıdır.
Klinik tabloda yaygın kemik ağrısı, kas güçsüzlüğü ve yürüme güçlüğü öndedir.
Kas güçsüzlüğü gövdeye yakın kaslarda belirgindir; hasta sandalyeden kalkmakta ve merdiven çıkmakta zorlanır.
Bu birliktelik tanısaldır; yaygın ağrı ve gövde kası güçsüzlüğü birlikte sorgulanmalıdır.
Yürüyüş ördekvari bir görünüm alır; bu bulgu sıklıkla nörolojik hastalık sanılır.
Laboratuvarda düşük ya da normalin alt sınırında kalsiyum ve fosfor, yüksek alkalen fosfataz ve yüksek parathormon bulunur.
Alkalen fosfataz yüksekliği, tanıyı düşündüren en tutarlı laboratuvar bulgusudur.
Görüntülemede kemikte yalancı kırık çizgileri görülür; bu bulgu hastalığa özgüdür ve tanı koydurucudur.
Bu çizgiler leğen kemiği, kaburgalar ve uzun kemiklerde aranmalıdır.
Tedavi nedene yöneliktir; D vitamini ve gerektiğinde kalsiyum ile fosfor desteği verilir.
Tedaviye yanıt hızlıdır; ağrı ve güçsüzlük haftalar içinde belirgin biçimde düzelir.
Eş anlamlılar
- Kemik yumuşaması
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Melmed S ve ark. (ed.), Williams Textbook of Endocrinology, 14. baskı, 2020.