Bronş
Bronş (İng. bronchus; Yun. bronchos), soluk borusunun akciğerlere doğru dallanan ana hava yollarıdır.
Etimoloji
Yunanca bronchos (soluk borusu) sözcüğünden gelir.
Klinik bağlam
Soluk borusu iki ana bronşa ayrılır; sağ ana bronş daha dik, kısa ve geniştir.[1] Bu anatomik özellik, aspire edilen yabancı cisimlerin ve mide içeriğinin niçin daha çok sağ tarafa gittiğini açıklar; aynı nedenle çok derin ilerletilen endotrakeal tüp sağ ana bronşa girer ve sol akciğerin havalanmaması ile o tarafta solunum seslerinin kaybolmasına yol açar. Bu, entübasyon sonrası tüp konumunun mutlaka doğrulanmasını gerektiren en sık sorundur.
Duvar yapısı, hastalıkların anlaşılmasını sağlar. Bronşlar kıkırdak halkalarla desteklenir; ilerleyen dallarda kıkırdak azalır ve düz kas oranı artar. Bu geçiş, hangi düzeyin hangi hastalıkta etkilendiğini belirler; astımda ve kronik obstrüktif akciğer hastalığında asıl darlık küçük hava yollarındadır. Yüzeyi silyalı epitelle örtülüdür ve mukosiliyer temizleme, solunan parçacıkların uzaklaştırılmasını sağlar. Sigara dumanı bu düzeneği bozar ve enfeksiyona zemin hazırlar.
Bronşiyal dolaşımın ayrı bir sistem olduğu bilinmelidir; akciğer dokusunun beslenmesi bu damarlarla sağlanır ve sistemik basınç altındadır. Bu nedenle masif hemoptizinin kaynağı, çoğunlukla düşük basınçlı pulmoner dolaşım değil bronşiyal arterlerdir; tedavide bronşiyal arter embolizasyonunun etkili olmasının nedeni budur. Masif kanamada hasta, kanayan taraf aşağıda olacak biçimde yatırılmalıdır; bu önlem sağlam akciğeri korur ve yaşam kurtarıcıdır.
Bronkoskopi, hem tanı hem tedavi aracıdır; kitle örneklemesi, yabancı cisim çıkarılması, aspirasyon ve stent uygulaması bu yolla yapılır. Yineleyen ve aynı bölgede yerleşen pnömoni ile atelektazi, hava yolunu tıkayan bir lezyonu düşündürür ve sigara öyküsü bulunan hastada bronkoskopi gerektirir; bu adımın atlanması akciğer kanseri tanısının gecikmesinin bilinen nedenidir. Bronşektazide ise hava yolları kalıcı olarak genişlemiştir; bol balgam ve yineleyen enfeksiyonlarla seyreder.
Eş anlamlılar
- Bronkus
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Broaddus VC ve ark. (ed.), Murray and Nadel's Textbook of Respiratory Medicine, 7. baskı, 2022.