Dirsek

Dirsek (İng. elbow; Lat. cubitus), kol kemiği ile önkol kemikleri arasındaki menteşe tipi eklemdir.

Etimoloji

Türkçe kökenli bir sözcüktür; tıp dilinde Latince cubitus kullanılır.

Klinik bağlam

Eklem, üç ayrı eklemleşmeyi tek bir kapsül içinde barındırır; bunlar bükülme ile açılma hareketini ve önkolun dönme hareketini sağlar. Ulnar sinir, iç çıkıntının arkasındaki oluktan yüzeyel biçimde geçer; bu konum, sinirin darbelere ve basıya açık olmasına yol açar. Sinirin sıkışması, dördüncü ve beşinci parmaklarda uyuşma ile el kaslarında güçsüzlük oluşturur; dirseğin uzun süre bükülü tutulması ve dirsek üzerine dayanma başlıca nedenlerdir.

Ağrının yerleşimi, tanıyı büyük ölçüde belirler. Dış çıkıntıda ağrı, el bileğini geren kasların yapışma yerindeki tendon hastalığını gösterir ve tenisçi dirseği olarak bilinir; iç çıkıntıda ağrı ise golfçü dirseği olarak adlandırılır. Her ikisi de adına karşın iltihabi değil dejeneratif süreçlerdir; bu nedenle iltihap giderici ilaçların ve kortikosteroid enjeksiyonunun uzun dönem yararı sınırlıdır, kademeli yükleme egzersizleri daha etkilidir. Dirsek ucundaki keseye bağlı şişlik ise yüzeyel yerleşimi nedeniyle enfeksiyona açıktır ve ayırt edilmelidir.

Çocuklarda iki durum özel önem taşır. Radius başının bağdan sıyrılması, kolun ani çekilmesiyle oluşur; çocuk kolunu kullanmaz ve gövdesine yapışık tutar, radyolojik bulgu yoktur ve uygun manevrayla anında düzelir. Suprakondiler kırık ise en sık çocukluk çağı dirsek kırığıdır ve damar sinir yaralanması riski taşır; nabız, kılcal dolum ve sinir işlevleri mutlaka değerlendirilmelidir. Kompartman sendromu gelişimi, önkolda kalıcı kasılma ve işlev kaybına yol açar; artan ağrı ve pasif germeyle şiddetlenen ağrı en erken uyarıdır.

Erişkin travmasında değerlendirmenin temel adımı, eklem içi kanamanın saptanmasıdır. Yan grafide öne ve arkaya doğru itilmiş yağ yastıkçıklarının görülmesi, gizli bir kırığı düşündürür; kırık hattı görülmese bile bu bulgu varlığında atel uygulanır ve kontrol grafisi istenir. Ayrıca dirsek çıkıkları, damar sinir yaralanması ve eşlik eden kırıklar yönünden dikkatle değerlendirilmelidir. Uzun süreli hareketsizlik eklem sertliğine yol açtığından, tedavi sonrası erken hareket bu eklemde özellikle önemlidir.

Eş anlamlılar

• Kubital bölge

İlgili terimler

• Bursit
• Tendinit
• Kompartman sendromu
• Kırık
• Kol