Fıtık

Fıtık (İng. hernia; Lat. hernia), bir organ ya da dokunun bulunduğu boşluktan zayıf bir noktadan dışarı çıkmasıdır.

Etimoloji

Latince hernia sözcüğünden gelir; Türkçe "fıtık" Arapça kökenlidir.

Yapı üç bölümden oluşur: fıtık kesesi, içeriği ve boyun bölgesi.^[1]

Boyun bölgesinin darlığı, komplikasyon riskini belirleyen en önemli etkendir.

Dar boyunlu fıtıklar, boğulma açısından daha risklidir; bu nedenle boyut tek başına ölçüt değildir.

Bu ayrım, küçük fıtıkların neden daha tehlikeli olabildiğini açıklar.

Kasık fıtıkları en sık görülen türdür ve iki alt tipe ayrılır.

Dolaylı tipte kese, doğuştan açık kalan kanaldan ilerler; genç erkeklerde sıktır.

Doğrudan tipte ise kas ve fasya zayıflığından çıkar; ileri yaşta görülür.

Bu ayrım ameliyat sırasında yapılır; muayeneyle güvenilir biçimde ayırt edilemez.

Femoral fıtık, kasık bağının altında yer alır ve kadınlarda daha sıktır.

Bu tip, dar boyunlu olduğundan boğulma riski en yüksek olan fıtıktır.

Bu nedenle femoral fıtıkta, belirti olmasa bile onarım önerilir.

Bu ayrım, klinik karar vermede belirleyicidir.

Fıtıklar davranışlarına göre üç durumda bulunur.

İndirilebilir fıtık geri itilebilir; sıkışmış fıtık geri itilemez ancak kanlanması bozulmamıştır.

Boğulmuş fıtıkta ise içeriğin kanlanması kesilmiştir; bu tablo cerrahi acildir.

Boğulma bulguları şiddetli ağrı, kızarıklık, kusma ve bağırsak tıkanıklığıdır.

Bu tabloda fıtığın zorla geri itilmesi tehlikelidir; ölü bağırsak karın içine gönderilebilir.

Bu tuzak, ağır sonuçlara yol açar ve kaçınılmalıdır.

Richter fıtığı özel bir durumdur; bağırsak duvarının yalnızca bir bölümü sıkışır.

Bu nedenle bağırsak tıkanıklığı bulguları görülmez; doku ölümü sessizce gelişir.

Bu tuzağın bilinmemesi, tanı gecikmesine ve delinmeye yol açar.

Karın duvarı fıtıkları arasında göbek, epigastrik ve ameliyat kesisi fıtıkları bulunur.

Ameliyat kesisi fıtığının risk etkenleri enfeksiyon, obezite, diyabet ve sigaradır.

Onarımda yama kullanımı, yineleme oranını belirgin biçimde azaltır.

Kirli alanlarda ise malzeme seçimi değişir; sentetik yama enfeksiyon riski taşır.

Belirtisiz ve küçük kasık fıtıklarında izlem seçeneği kabul edilebilir.

↑ Brunicardi FC ve ark. (ed.), Schwartz's Principles of Surgery, 11. baskı, 2019.