Laparoskopi
Laparoskopi (İng. laparoscopy; Yun. lapara karın, skopein bakmak), karın boşluğunun küçük kesilerden yerleştirilen optik araçla görüntülenmesi ve bu yolla cerrahi yapılmasıdır.
Etimoloji
Yunanca lapara (karın, böğür) ve skopein (bakmak) sözcüklerinin birleşimidir.
Klinik bağlam
İşlemde karın boşluğu karbondioksit ile şişirilir; oluşan boşluk, aletlerin güvenli biçimde çalışmasına olanak verir.[1]
Karbondioksit seçilmesinin nedeni, yanıcı olmaması ve kanda hızla çözünerek emboli riskini azaltmasıdır.
Yöntemin üstünlükleri açıktır: daha az ağrı, daha kısa hastanede kalış, daha hızlı iyileşme, daha az yara enfeksiyonu ve daha küçük iz.
Safra kesesi ameliyatında altın standart hâline gelmiştir; apandisit, fıtık, jinekolojik girişimler ve kalın bağırsak cerrahisinde de yaygın olarak kullanılır.
Tanısal amaçla da uygulanır; açıklanamayan karın ağrısı, kısırlık araştırması ve tümör evrelemesinde bilgi verir.
Ancak yöntemin fizyolojik etkileri bilinmelidir; bu etkiler anestezi yönetimini doğrudan etkiler.
Karın içi basıncın artması diyaframı yukarı iter, akciğer hacmini azaltır ve solunum basınçlarını yükseltir.
Aynı basınç, kalbe dönen kanı azaltarak tansiyon düşüşüne yol açabilir; buna karşın damar direncinin artması tansiyonu yükseltebilir.
Emilen karbondioksit, kanda karbondioksit düzeyini artırır ve solunumsal asidoza yol açar; ventilasyon ayarı buna göre yapılır.
Baş aşağı pozisyonda bu etkiler belirginleşir; yüz ve havayolu ödemi gelişebilir.
En kritik komplikasyonlar, giriş sırasında oluşan damar ve bağırsak yaralanmalarıdır.
Bu yaralanmalar sırasında fark edilmediğinde, ameliyat sonrası günler içinde ağır tabloya yol açar; geç tanı ölüm oranını artırır.
Bu nedenle işlem sonrası beklenenden fazla ağrı, taşikardi ve ateş, bağırsak yaralanması açısından değerlendirilmelidir. Bu tuzak sık görülür.
Gaz embolisi seyrek ancak ölümcül bir komplikasyondur; ani dolaşım çöküşü ile belirir.
Deri altına gaz kaçması, göğüs ve boyunda krepitasyon yapar; genellikle kendiliğinden düzelir.
Omuz ağrısı, kalan gazın diyaframı uyarmasına bağlıdır ve zararsızdır; hastaların önceden bilgilendirilmesi kaygıyı azaltır.
Karşı endikasyonlar arasında dolaşımı bozuk hasta, ileri karın içi yapışıklık ve düzeltilmemiş pıhtılaşma bozukluğu bulunur.
Açık cerrahiye geçilmesi bir başarısızlık değil, güvenlik kararıdır; bu ilke hastaya önceden anlatılmalıdır.
Robotik cerrahi, bu yöntemin gelişmiş bir biçimidir; üç boyutlu görüntü ve daha geniş hareket açıklığı sağlar.
Eş anlamlılar
- Kapalı ameliyat
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Brunicardi FC ve ark. (ed.), Schwartz's Principles of Surgery, 11. baskı, 2019.