Cerrahi

Cerrahi (İng. surgery; Yun. cheir el, ergon iş), hastalıkların el ile yapılan girişimler yoluyla tedavi edildiği tıp dalıdır.

Etimoloji

Yunanca cheir (el) ve ergon (iş) sözcüklerinden türeyen cheirourgia teriminden gelir.

Alan, genel cerrahi, ortopedi, kalp-damar, beyin, göğüs, üroloji ve plastik cerrahi gibi dallara ayrılır.^[1]

Girişimler aciliyetine göre acil, ivedi ve elektif olarak sınıflandırılır; bu ayrım hazırlık düzeyini belirler.

Modern cerrahinin gelişimi üç temel buluşa dayanır: anestezi, antisepsi ve kan transfüzyonu.

Bu üçlü olmadan karın ve göğüs boşluğuna girmek olanaksızdı; bu tarihsel çerçeve alanın sınırlarını açıklar.

Günümüzde en belirgin eğilim, girişimin en aza indirilmesidir.

Laparoskopi, endoskopik ve kateter temelli yöntemler, açık cerrahinin yerini almaktadır.

Bu değişim, iyileşme süresini kısaltmış ve komplikasyonları azaltmıştır.

Ancak açık cerrahiye geçilmesi bir başarısızlık değil, güvenlik kararıdır; bu ilke hastaya önceden anlatılmalıdır.

Cerrahi sonuçlar, yalnızca teknik beceriye değil, tüm perioperatif sürecin yönetimine bağlıdır.

Hızlandırılmış iyileşme programları bu kavrayışa dayanır; erken beslenme, erken hareketlendirme ve çok yönlü ağrı yönetimi içerir.

Bu programlar, hastanede kalış süresini ve komplikasyonları belirgin biçimde azaltmıştır.

Ameliyat öncesi kontrol listelerinin kullanılması, yanlış taraf ve yanlış hasta hatalarını önler.

Bu basit uygulama, cerrahi güvenliğin en etkili araçlarından biri olarak kabul edilmektedir.

Antibiyotik profilaksisi, kesiden önceki uygun zaman aralığında verildiğinde etkilidir.

Geç verilmesi yararı ortadan kaldırır; gereksiz uzatılması ise direnç ve enfeksiyon riski doğurur.

Vücut ısısının korunması, kanama ve enfeksiyonu azaltır.

Tromboz önlemleri, hareketsizlik ve doku hasarı nedeniyle zorunludur.

Cerrahi kararı verilirken, girişimin yararı ile riskleri hastanın hedefleri doğrultusunda tartılmalıdır.

İleri yaşta ve kırılgan hastada bu değerlendirme yaşa değil işlevsel duruma dayanmalıdır.

Ameliyat edilmemek de bir seçenektir; bu seçeneğin sunulması bilgilendirilmiş onamın parçasıdır.

Cerrahi ekip içi iletişim, komplikasyonların önlenmesinde teknik beceri kadar belirleyicidir.

Komplikasyonların açıkça bildirilmesi ve gözden geçirilmesi, kalite gelişiminin temelidir.

↑ Brunicardi FC ve ark. (ed.), Schwartz's Principles of Surgery, 11. baskı, 2019.