Hava yolu
Hava yolu (İng. airway), havanın akciğerlere ulaşmasını sağlayan solunum yollarının tümü ve acil tıpta bu yolun açık tutulmasını anlatan kavramdır.
Etimoloji
Türkçe tanımlayıcı bir terimdir.
Klinik bağlam
Anatomik olarak burun ve ağızdan başlayıp yutak, gırtlak, soluk borusu ve bronşlarla devam eder; üst ve alt bölüm olarak ayrılır.[1] Klinik uygulamada terim, bu yolun açıklığının değerlendirilmesi ve sağlanması anlamında kullanılır ve canlandırma sıralamasının ilk basamağını oluşturur. Bilinci kapalı kişide dil kökü geriye düşerek yolu tıkar; başın geriye itilip çenenin kaldırılması bu tıkanmayı giderir. Boyun travması kuşkusunda baş hareketsiz tutularak yalnızca çene öne alınır.
Değerlendirmenin temel ilkesi, konuşabilen hastanın hava yolunun o an için açık olduğudur. Buna karşın ses kısıklığı, stridor, salya birikimi, yutamama ve solunum çabasının artması, yolun daralmakta olduğunu gösteren uyarıcı bulgulardır. Bu bulgular varlığında beklemek tehlikelidir; tam tıkanma geliştiğinde girişim çok daha güç hale gelir. Yüz ve boyun yanıkları, anafilaksi, boyun hematomu ve derin boyun enfeksiyonlarında ilerleyici ödem beklenir ve hava yolu erken dönemde güvence altına alınmalıdır.
Girişimler basitten karmaşığa doğru sıralanır: konum verme, ağız içi ya da burun içi hava yolu araçları, balon maske ile solutma, laringeal maske gibi supraglottik araçlar ve endotrakeal entübasyon. Hiçbiri sağlanamadığında cerrahi hava yolu gündeme gelir; krikotirotomi, "entübe edilemiyor, oksijenlendirilemiyor" durumunda yaşam kurtarıcı son basamaktır ve kararın gecikmeden verilmesi gerekir. Bu durumlarda en sık hata, başarısız entübasyon denemelerinin yinelenmesi ve oksijenlenmenin sağlanmamasıdır.
Güç hava yolunun önceden öngörülmesi, güvenliğin temelidir. Ağız açıklığının kısıtlı olması, kısa ve kalın boyun, boyun hareketlerinde kısıtlılık, küçük çene, ileri obezite, gebelik, akromegali ve geçirilmiş baş boyun cerrahisi ile ışın tedavisi risk etkenleridir. Bu değerlendirme her anestezi ve entübasyon öncesinde yapılmalı, güçlük öngörüldüğünde plan ve yedek plan hazırlanmalıdır. Ayrıca yabancı cisim tıkanmasında, hasta öksürebiliyorsa girişim yapılmaz ve öksürmesi desteklenir; öksüremiyor ve ses çıkaramıyorsa sırta vurma ve karın basısı uygulanır.
Eş anlamlılar
- Solunum yolu
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Gropper MA ve ark. (ed.), Miller's Anesthesia, 9. baskı, 2020.