Kronik öksürük

Kronik öksürük (İng. chronic cough), erişkinde sekiz haftadan uzun süren öksürüktür.

Etimoloji

Yunanca chronos (zaman) sözcüğünden türeyen kronik terimi ile öksürük sözcüğünün birleşimidir.

Süre ölçütü, kendini sınırlayan enfeksiyon sonrası öksürükten ayırt etmeyi sağlar.^[1]

Değerlendirmenin ilk adımı, sigara kullanımının ve ilaç öyküsünün sorgulanmasıdır.

Anjiyotensin dönüştürücü enzim engelleyicileri, kuru öksürüğün sık ve kolayca düzeltilebilen nedenidir.

Bu etki, ilacın başlanmasından aylar sonra da ortaya çıkabilir.

Bu gecikme nedeniyle bağlantı kurulamaz; bu, en sık yapılan tanısal hatadır.

İlacın kesilmesiyle yakınma haftalar içinde geriler; bu süre hastaya anlatılmalıdır.

Sigara içmeyen, akciğer filmi normal olan ve sorumlu ilaç kullanmayan hastada üç neden öne çıkar.

Bunlar üst havayolu öksürük sendromu, astım ve gastroözofageal reflü hastalığıdır.

Bu üçlü, olguların büyük bölümünü açıklar ve ileri incelemeden önce değerlendirilmelidir.

Üst havayolu kaynaklı biçimde, geniz akıntısı ve boğaz temizleme gereksinimi bulunur.

Öksürük varyantlı astımda ise tek bulgu öksürüktür; hırıltı ve nefes darlığı yoktur.

Bu tablo, normal solunum testleriyle atlanabilir.

Bu nedenle kuşku sürdüğünde bronş provokasyon testi ya da deneme tedavisi uygulanır.

Eozinofilik bronşitte de öksürük tek bulgudur; ancak hava yolu aşırı duyarlılığı yoktur.

Bu tablo, balgamda eozinofil bakılarak tanınır ve inhaler steroide yanıt verir.

Reflüye bağlı öksürükte yanma yakınması bulunmayabilir; sessiz reflü sıktır.

Bu nedenle tipik belirtilerin yokluğu tanıyı dışlamaz.

Bu nedenlerin bir arada bulunması sıktır; tek bir tanıya ulaşılamaması olağandır.

Bu nedenle basamaklı deneme tedavileri uygulanır ve yanıt değerlendirilir.

Uyarıcı bulgular araştırılmalıdır; kanlı balgam, kilo kaybı, ateş, ses kısıklığı ve yutma güçlüğü bu kapsamdadır.

Sigara içen ve öksürüğünün niteliği değişen hastada akciğer kanseri düşünülmelidir.

Yineleyen aspirasyon, bronşektazi ve interstisyel akciğer hastalıkları da göz önünde bulundurulur.

Açıklanamayan olgular, öksürük aşırı duyarlılık sendromu olarak değerlendirilmektedir.

Bu kavram, öksürük refleksinin eşiğinin düşmesine dayanır ve merkezî duyarlılaşma ile benzerlik gösterir.

Bu grupta konuşma terapisi ve merkezî etkili ilaçlar kullanılır.

Öksürüğün yaşam niteliği üzerindeki etkisi sıklıkla küçümsenir; idrar kaçırma ve uykusuzluk sık görülür.

↑ Broaddus VC ve ark. (ed.), Murray and Nadel's Textbook of Respiratory Medicine, 7. baskı, 2022.