Mamografi

Mamografi (İng. mammography; Lat. mamma meme), memenin düşük dozlu röntgen ışınıyla görüntülenmesidir.

Etimoloji

Latince mamma (meme) ve Yunanca graphein (yazmak) sözcüklerinden türetilmiştir.

İnceleme iki amaçla kullanılır: tarama ve tanısal değerlendirme.^[1]

Tarama, belirtisiz kadınlarda kanserin erken yakalanması amacıyla yapılır.

Tanısal inceleme ise yakınması ya da bulgusu olan kadınlarda uygulanır ve ek görüntüler alınır.

Bu ayrımın karıştırılması, yetersiz değerlendirmeye yol açar.

Nitekim ele gelen kitlesi olan kadında yalnızca tarama görüntüsü alınması hatadır.

Yöntemin en önemli sınırlılığı, meme yoğunluğuyla ilişkilidir.

Yoğun memede bez dokusu ve tümör benzer biçimde beyaz görünür.

Bu benzerlik, tümörün gizlenmesine yol açar; duyarlılık belirgin biçimde düşer.

Bu nedenle genç kadınlarda ultrason öne çıkar; yoğunluk yaşla birlikte azalır.

Yoğunluk aynı zamanda bağımsız bir risk etkenidir; bu ikili etki önemlidir.

Bu nedenle raporlarda meme yoğunluğu bildirilmektedir.

Bulgular standart bir sınıflandırma sistemiyle raporlanır.

Bu sistem, her kategoriye karşılık gelen kanser olasılığını ve önerilen yaklaşımı belirtir.

Bu standartlaşma, farklı merkezler arasında tutarlılığı sağlar.

Kuşkulu bulgular arasında düzensiz sınırlı kitle, mimari bozulma ve mikrokalsifikasyon kümeleri bulunur.

İnce, doğrusal ve dallanan mikrokalsifikasyonlar, kanal içi karsinom için tipiktir.

Bu bulgu, elle hissedilmeyen erken kanserlerin yakalanmasını sağlar; taramanın asıl değeri budur.

En kritik klinik kural, normal mamografinin kanseri dışlamamasıdır.

Ele gelen kitle varsa, görüntüleme normal olsa bile ileri değerlendirme yapılmalıdır.

Bu ilke, üçlü değerlendirme yaklaşımının temelidir.

Bu kuralın atlanması, tanı gecikmesinin en sık nedenidir.

İltihabi meme kanseri, kitle oluşturmadan deri değişiklikleriyle ortaya çıkar ve görüntülemede gözden kaçabilir.

Tarama programlarının yarar ve zararları tartışılmıştır.

Yararı, ileri evre tanıyı ve ölüm oranını azaltmasıdır.

Zararları ise yanlış pozitif sonuçlar, gereksiz biyopsi ve aşırı tanıdır.

Bu denge, tarama yaşı ve sıklığı önerilerindeki farklılıkları açıklar.

Yüksek riskli kadınlarda tarama erken başlar ve manyetik rezonans eklenir.

Tomosentez, üst üste binen dokuların ayrılmasını sağlayarak duyarlılığı artırır.