Otitis media

Otitis media (İng. otitis media; Lat. otitis, kulak iltihabı + media, orta), orta kulak boşluğunun iltihaplanmasıdır. Özellikle çocukluk çağında sık görülür.

Etimoloji

Yunanca kulak anlamındaki ous kökünden türeyen otitis ile Latince orta anlamındaki media sözcüğünden oluşur.

Klinik bağlam

Hastalığın temelinde östaki borusunun işlev bozukluğu yatar. Bu kanal, orta kulağı geniz bölgesine bağlar ve basınç dengesini sağlar. Üst solunum yolu enfeksiyonu, alerji ya da geniz eti büyümesi nedeniyle tıkandığında orta kulakta negatif basınç oluşur, sıvı birikir ve bakteriler çoğalır. Çocuklarda kanalın daha kısa, yatay ve gevşek olması, hastalığın bu yaş grubunda neden bu denli sık görüldüğünü açıklar.

Üç ana biçim ayırt edilir. Akut biçimde ani başlayan kulak ağrısı, ateş, huzursuzluk ve işitme azlığı görülür; otoskopide kulak zarı kızarık, matlaşmış ve dışa doğru bombeleşmiştir. Efüzyonlu biçimde ise iltihap bulguları olmaksızın orta kulakta sıvı bulunur; ağrı ve ateş yoktur, ön plandaki bulgu işitme azlığıdır. Kronik süpüratif biçimde kulak zarında kalıcı delik ve sürekli akıntı bulunur.

Başlıca etkenler Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae ve Moraxella catarrhalistir; viral etkenler de önemli rol oynar. Risk etkenleri arasında kreş ortamı, sigara dumanına maruz kalma, biberonla yatarak beslenme, emzik kullanımı, alerji ve damak yarığı gibi anatomik farklılıklar bulunur.

Tanıda en sık yapılan hata, kulak zarının yalnızca kızarık görünmesine dayanarak akut enfeksiyon tanısı konmasıdır; ağlayan ya da ateşli bir çocukta zar kızarık görünebilir. Tanı için orta kulakta sıvı bulunduğunun gösterilmesi ve iltihabi bulguların eşlik etmesi gerekir. Pnömatik otoskopi ve timpanometri, zarın hareketliliğini değerlendirerek sıvı varlığını doğrular.

Tedavide yaklaşım son yıllarda değişmiştir. Ağrı yönetimi her hastada önceliklidir. Seçilmiş olgularda — iki yaşın üzerinde, tek taraflı, hafif-orta şiddette ve genel durumu iyi çocuklarda — antibiyotik hemen başlatılmak yerine gözlem seçeneği önerilir; hastaların önemli bir bölümü kendiliğinden düzelir. Buna karşılık iki yaşın altındaki çocuklarda, iki taraflı olgularda, kulak zarı delinmiş ve akıntılı hastalarda, ağır tabloda ve bağışıklığı baskılanmış kişilerde antibiyotik başlatılır. Birinci seçenek genellikle amoksisilindir; direnç ya da yakın zamanda antibiyotik kullanımı durumunda beta-laktamaz inhibitörlü seçenekler tercih edilir. Gereksiz antibiyotik kullanımı, direnç gelişiminin önemli bir kaynağıdır.

Efüzyonlu biçimde antibiyotik ve kortikosteroid rutin olarak önerilmez; çoğu olgu kendiliğinden geriler. Sıvının uzun süre devam etmesi ve işitme kaybına yol açması durumunda ventilasyon tüpü uygulanır. Konuşma gelişimi döneminde süregen işitme kaybının tanınmaması, gelişimsel gecikmeye yol açan önemli bir sorundur.

Komplikasyonlar günümüzde enderdir ancak ciddidir: mastoidit, kulak zarının delinmesi, fasiyal sinir felci, labirentit, menenjit, beyin apsesi ve lateral sinüs trombozu. Kulak arkasında şişlik, kızarıklık ve kulak kepçesinin öne itilmesi mastoiditi düşündürür ve acil değerlendirme gerektirir. Ateşin sürmesi, şiddetli baş ağrısı, bilinç değişikliği ve nörolojik bulgular kafa içi yayılım açısından uyarıcıdır.

Kolesteatom, kronik biçimde gelişebilen ve kemik yapıları eriterek ilerleyen bir oluşumdur; kötü kokulu akıntı ve ilerleyici işitme kaybıyla seyreder, cerrahi tedavi gerektirir.

Korunmada pnömokok ve influenza aşıları, sigara dumanından uzak tutma, emzirmenin desteklenmesi ve biberonla yatarak beslenmeden kaçınma etkilidir.

Eş anlamlılar

• Orta kulak iltihabı

İlgili terimler

• İşitme kaybı
• Mastoidit
• Menenjit
• Fasiyal sinir felci
• Antibiyotik