Periodontit
Periodontit (İng. periodontitis; Yun. peri çevre, odous diş), dişi çevreleyen destek dokuların ve alveol kemiğinin geri dönüşsüz yıkımıyla giden iltihabi hastalıktır.
Etimoloji
Yunanca peri (çevre), odous (diş) ve -itis (iltihap) eklerinden türetilmiştir.
Klinik bağlam
Hastalık, mikrobiyal plağa karşı gelişen konak yanıtının doku yıkımına yol açmasıyla ortaya çıkar; yıkımın büyük bölümü bakterilerin doğrudan etkisinden değil, iltihabi yanıtın kendisinden kaynaklanır.[1] Bu nedenle aynı plak miktarında kişiden kişiye çok farklı yıkım görülür. Diş eti iltihabından ayıran temel ölçüt, bağ dokusu ataşmanının ve kemiğin kaybedilmesidir; bu kayıp kalıcıdır ve tedavinin amacı ilerlemeyi durdurmaktır.
Klinik bulgular sinsidir ve bu, hastalığın en tehlikeli özelliğidir. Diş eti kanaması, kötü ağız kokusu, diş eti çekilmesi ve dişler arasında aralanma görülür; ağrı genellikle bulunmaz. Hasta çoğu kez dişler sallanmaya başladığında başvurur ve bu noktada kemik kaybı ileri düzeydedir. Muayenede cep derinliğinin ölçülmesi ve kanamanın değerlendirilmesi temel yöntemdir; radyolojik olarak alveol kemik düzeyinin azalması saptanır. Tarama, diş hekimi muayenesinin rutin parçasıdır.
Risk etkenlerinin belirlenmesi tedaviyi doğrudan etkiler. Sigara kullanımı en güçlü değiştirilebilir etkendir; hem hastalığı hızlandırır hem de tedaviye yanıtı belirgin biçimde azaltır. Ayrıca sigara diş eti kanamasını baskıladığından hastalık daha ağır olmasına karşın daha sessiz seyreder ve tanı gecikir. Diyabet ikinci önemli etkendir ve ilişki çift yönlüdür: denetimsiz diyabet periodontal yıkımı artırır, periodontal tedavi ise kan şekeri denetimini iyileştirir. Bu nedenle diyabetli hastada ağız değerlendirmesi izlemin parçası olmalıdır.
Sistemik etkiler klinik açıdan giderek daha çok önem kazanmaktadır. Süregen ağız iltihabı ile kalp damar hastalıkları, olumsuz gebelik sonuçları ve aspirasyon pnömonisi arasında ilişki bildirilmiştir; yoğun bakımda düzenli ağız bakımı, ventilatörle ilişkili pnömoniyi azaltır. Tedavi, mekanik plak ve diş taşı temizliğine dayanır; cep temizliği ve gerektiğinde cerrahi girişim uygulanır. Antibiyotik yalnızca seçilmiş olgularda ek olarak kullanılır, mekanik tedavinin yerini tutmaz. Tedavi sonrası düzenli idame bakımı olmadan nüks kaçınılmazdır.
Eş anlamlılar
- Diş eti hastalığı
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Newman MG ve ark., Newman and Carranza's Clinical Periodontology, 13. baskı, 2019.