Dental alveol
Dental alveol (İng. dental alveolus), dişin kökünün yerleştiği çene kemiğindeki yuvadır.
Etimoloji
Latince alveolus (küçük oyuk) sözcüğünden gelir.
Klinik bağlam
Diş, kemik yuvasına doğrudan kaynamaz; arada periodontal ligament adı verilen bağ dokusu yer alır ve dişi kemiğe asılı biçimde tutar.[1] Bu asılı bağlantı, çiğneme kuvvetlerinin kemiğe yayılarak iletilmesini sağlar ve dişe sınırlı bir hareketlilik verir. Ayrıca bu bağ dokusunda basınç ve ağrı algılayıcıları bulunur; bu nedenle diş üzerindeki kuvvetin yönü ve şiddeti algılanabilir. Yuvanın iç yüzeyini örten ince kemik tabakası, grafide lamina dura olarak görülür.
Kemiğin varlığı dişe bağımlıdır ve bu, klinik açıdan en önemli özelliktir. Diş çekildikten sonra kemik uyarısız kalır ve ilerleyici biçimde erir; en hızlı kayıp ilk aylarda gerçekleşir ve hem yükseklik hem genişlik azalır. Bu nedenle çekim sonrası kemik koruma teknikleri geliştirilmiştir; yuvaya greft yerleştirilmesi, gelecekte implant yerleştirilmesini kolaylaştırır. Uzun süredir dişsiz olan çenelerde kemik erimesi ilerlediğinde, alt alveoler sinir yüzeye çok yaklaşır ve protez altında ağrıya yol açabilir.
Grafide bu bölgenin değerlendirilmesi tanısal değer taşır. Lamina duranın kaybolması, periapikal iltihabı ve iltihabi kemik yıkımını gösterir; yaygın kaybı ise hiperparatiroidi gibi metabolik kemik hastalıklarını düşündürür. Periodontal aralığın genişlemesi, aşırı çiğneme kuvvetini, skleroderma tutulumunu ya da kötü huylu süreçleri işaret edebilir. Kemik yüksekliğinin azalması, periodontal hastalığın ilerlemesinin ölçüsüdür ve izlemde kullanılır.
Çekim sonrası iyileşme belirli bir sıra izler: yuva önce pıhtıyla dolar, ardından granülasyon dokusu gelişir ve haftalar içinde kemikleşme başlar. Bu sürecin en sık bozulması, pıhtının erimesiyle gelişen ve kuru soket olarak bilinen tablodur; çekimden iki ile dört gün sonra ortaya çıkan şiddetli ağrıyla tanınır ve sigara kullanımı riski belirgin biçimde artırır. Diğer sorunlar arasında kemik parçalarının yüzeye çıkması, enfeksiyon ve üst çene arka bölgede sinüsle bağlantı açılması yer alır; açılan bağlantı kapatılmazsa kalıcı fistüle dönüşür.
Eş anlamlılar
- Diş yuvası
- Alveol kemiği
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Newman MG ve ark., Newman and Carranza's Clinical Periodontology, 13. baskı, 2019.