Alveolit
Alveolit (İng. alveolitis), akciğer alveollerinin iltihabıdır; diş hekimliğinde ise diş çekimi sonrası yuvanın iltihabını anlatır.
Etimoloji
Latince alveolus (küçük oyuk) ve Yunanca -itis (iltihap) eklerinden türetilmiştir.
Klinik bağlam
Akciğerdeki kullanımıyla terim, alveol duvarlarında ve çevresindeki dokuda iltihabi hücre birikimini anlatır ve interstisyel akciğer hastalıklarının erken evresini tanımlar.[1] Bu evrede süreç geri dönüşlüdür; iltihabın sürmesi durumunda fibrozis gelişir ve tablo kalıcı hale gelir. Bu nedenle terimin klinik önemi, tedavi edilebilir bir dönemi işaret etmesidir. Aşırı duyarlılık pnömonisi, sarkoidoz, bağ dokusu hastalıklarına eşlik eden akciğer tutulumu ve ilaç kaynaklı akciğer hasarı başlıca nedenlerdir.
Aşırı duyarlılık pnömonisi, tanınması en önemli biçimdir; solunan organik tozlara karşı gelişir ve kaynağın belirlenmesi tedavinin kendisidir. Küf, kuş tüyü ve dışkısı, tarımsal tozlar ile nemlendirici sistemlerindeki mikroorganizmalar başlıca etkenlerdir. Belirtilerin maruziyetten saatler sonra ortaya çıkması ve ortamdan uzaklaşıldığında düzelmesi ayırt edicidir. Değerlendirmede yüksek çözünürlüklü tomografi ve bronkoalveoler lavaj kullanılır; lavaj sıvısındaki hücre örüntüsü tanıya yönlendirir, lenfosit baskınlığı aşırı duyarlılık ve sarkoidozu düşündürür.
Fibrozan alveolit terimi, geçmişte idiyopatik pulmoner fibroz için kullanılmıştır; günümüzde bu adlandırma terk edilmiştir, çünkü hastalığın temelinde iltihaptan çok anormal onarım süreci bulunduğu anlaşılmıştır. Bu ayrım tedavi açısından belirleyicidir: iltihabi zeminde gelişen tablolarda kortikosteroid ve bağışıklık baskılayıcılar etkilidir, buna karşın idiyopatik pulmoner fibrozda bu tedaviler yararsızdır ve zarar verdiği gösterilmiştir. Bu nedenle tanının çok disiplinli değerlendirmeyle konması gerekir.
Diş hekimliğindeki kullanımı tümüyle farklıdır; kuru soket olarak da bilinen bu tablo, çekim sonrası oluşan pıhtının erimesi ya da yerinden çıkmasıyla kemik yüzeyin açıkta kalmasıdır. Genellikle çekimden iki ile dört gün sonra başlayan, kulağa vuran şiddetli ağrıyla ortaya çıkar; yuvada pıhtı görülmez ve kötü koku bulunur. Sigara kullanımı, alt yirmi yaş dişi çekimi, travmatik çekim ve oral kontraseptif kullanımı riski artırır. Bu bir enfeksiyon değildir; tedavide yuvanın nazikçe yıkanması, ağrı denetimi ve yatıştırıcı pansuman uygulanır, antibiyotik gerekli değildir.
Eş anlamlılar
- Kuru soket
- Alveolar osteit
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Broaddus VC ve ark. (ed.), Murray and Nadel's Textbook of Respiratory Medicine, 7. baskı, 2022.