SOFA skoru

SOFA skoru (İng. Sequential Organ Failure Assessment score), yoğun bakım hastalarında altı organ sisteminin (solunum, koagülasyon, karaciğer, kardiyovasküler, santral sinir sistemi ve böbrek) işlev bozukluğunun derecesini sayısal olarak izlemek amacıyla geliştirilmiş bir skorlama sistemidir. Her organ sistemi 0–4 puan arasında derecelendirilir ve toplam skor 0–24 arasında değişir.

Etimoloji

SOFA, İngilizce Sequential Organ Failure Assessment (ardışık organ yetmezliği değerlendirmesi) ifadesinin kısaltmasıdır. Skor 1994 yılında Avrupa Yoğun Bakım Tıbbı Derneği (ESICM) çalışma grubu tarafından başlangıçta Sepsis-related Organ Failure Assessment adıyla tanımlanmış, sepsis dışı durumlarda da geçerli olduğu gösterilince "sequential" sözcüğü benimsenmiştir.

Klinik bağlam

Skor; solunum için PaO₂/FiO₂ oranını, koagülasyon için trombosit sayısını, karaciğer için bilirubin düzeyini, kardiyovasküler sistem için ortalama arter basıncı ve vazopresör gereksinimini, santral sinir sistemi için Glasgow koma skalası puanını, böbrek için ise kreatinin düzeyi veya idrar çıkışını kullanır. Amacı mortaliteyi doğrudan öngörmekten çok organ işlev bozukluğunun zaman içindeki seyrini nesnel biçimde tanımlamaktır; bununla birlikte hem başlangıç skoru hem de izlemde skorun yükselmesi mortalite ile güçlü ilişki gösterir.^[1] 2016 Sepsis-3 uzlaşı tanımlarında Sepsis, enfeksiyona karşı düzensiz konak yanıtına bağlı yaşamı tehdit eden organ işlev bozukluğu olarak tanımlanmış ve organ işlev bozukluğu, enfeksiyon şüphesi olan hastada SOFA skorunda bazale göre ≥2 puanlık akut artış ile işlevsel hâle getirilmiştir.^[2] Yoğun bakım dışı ortamlarda hızlı tarama için basitleştirilmiş qSOFA (solunum sayısı ≥22/dk, sistolik kan basıncı ≤100 mmHg, bilinç değişikliği) önerilmiş, ancak sonraki çalışmalarda duyarlılığının düşük olması nedeniyle tek başına tarama aracı olarak kullanımı sınırlandırılmıştır. Klinik tuzaklar arasında sedasyon altındaki hastada Glasgow koma skalasının güvenilir değerlendirilememesi, kronik organ hastalığı (örn. kronik böbrek hastalığı, siroz) varlığında bazal skorun sıfır kabul edilmesinin akut değişimi maskeleyebilmesi ve vazopresör bileşeninin ilaç dozlarına dayanması nedeniyle merkezler arası uygulama farklılıkları sayılabilir. Skor tedaviyi yönlendiren bir araç değil, hastalık şiddetini tanımlayan ve araştırma ile kalite izleminde ortak dil sağlayan bir ölçüttür.

Eş anlamlılar

Ardışık organ yetmezliği değerlendirme skoru
Sepsis ilişkili organ yetmezliği değerlendirmesi (tarihsel ad)

İlgili terimler

Kaynaklar

↑ Vincent JL ve ark., The SOFA (Sepsis-related Organ Failure Assessment) score to describe organ dysfunction/failure, Intensive Care Medicine, 1996.
↑ Singer M ve ark., The Third International Consensus Definitions for Sepsis and Septic Shock (Sepsis-3), JAMA, 2016.

[1] Vincent JL ve ark., The SOFA (Sepsis-related Organ Failure Assessment) score to describe organ dysfunction/failure, Intensive Care Medicine, 1996.

[2] Singer M ve ark., The Third International Consensus Definitions for Sepsis and Septic Shock (Sepsis-3), JAMA, 2016.

[1]

[2]