Tonik-klonik nöbet
Tonik-klonik nöbet (İng. tonic-clonic seizure), kasılma ve ardından ritmik çırpınma evrelerinden oluşan, bilinç kaybının eşlik ettiği epileptik nöbettir.
Etimoloji
Yunanca tonos (gerginlik) ve klonos (çırpınma) sözcüklerinden türetilmiştir.
Klinik bağlam
Nöbet iki ayrı evreden oluşur; bu evreler adlandırmanın da temelini oluşturur.[1]
Tonik evrede tüm kaslar birden kasılır; hasta düşer, solunum durur ve morarma görülür.
Bu evrede havanın ses tellerinden zorla çıkması, tipik bir çığlığa yol açar.
Klonik evrede ise ritmik kasılma ve gevşemeler görülür; bu hareketler giderek yavaşlar ve sonlanır.
Bu iki evrenin sıralı biçimde izlenmesi, tanı için değerli bir bilgidir; düzensiz ve dalgalanan hareketler başka tabloları düşündürür.
Nöbet sırasında dil ısırma ve idrar kaçırma görülebilir; dil ısırmanın yandan olması tanısal değeri yüksektir.
Nöbet genellikle birkaç dakika içinde kendiliğinden sonlanır.
Ardından gelen dönem tanısal açıdan belirleyicidir; hastada bilinç bulanıklığı, uyku hâli ve baş ağrısı görülür.
Bu toparlanma dönemi dakikalar ya da saatler sürer; senkoptan ayıran en önemli özelliktir.
Nitekim baygınlıkta hasta hızla kendine gelir ve bilinci berraktır.
Bu ayrımın yapılmaması, en sık görülen tanısal hatalardan biridir.
Ayrıca baygınlık sırasında kısa süreli sıçramalar görülebilir; bu hareketler nöbet olarak yanlış yorumlanır.
Bu tablo konvülzif senkop olarak adlandırılır ve antiepileptik gerektirmez.
Nöbetin gerçek başlangıcı sorgulanmalıdır; odaksal başlayıp yayılan nöbetler benzer görünür.
Başlangıçtaki koku, görme ya da duygu değişikliği, odaksal kökeni gösterir ve yapısal lezyon araştırılmasını gerektirir.
Bu ayrım, hem ilaç seçimini hem görüntüleme kararını değiştirir.
Nöbet sırasında yapılması gereken, hastanın güvenliğini sağlamaktır; yan yatırılır ve başı korunur.
Ağza herhangi bir cisim konulmamalıdır; bu uygulama zararlıdır ve dişleri kırabilir.
Hasta zorla tutulmamalıdır; bu, yaralanmaya yol açar.
Beş dakikadan uzun süren ya da art arda gelen nöbetler status epileptikus olarak ele alınır ve acil tedavi gerektirir.
İlk basamak tedavi benzodiyazepinlerdir; gecikme, nöbetin sonlandırılmasını güçleştirir.
İlk nöbette metabolik nedenler, enfeksiyon, ilaç ve alkol yoksunluğu araştırılmalıdır.
Nöbet sonrası laktat ve kreatin kinaz yükselmesi görülebilir; bu bulgular ayrımda yardımcıdır.
Eş anlamlılar
- Grand mal nöbet
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Ropper AH ve ark., Adams and Victor's Principles of Neurology, 12. baskı, 2023.