Uterin arter

Uterin arter (İng. uterine artery), rahmi besleyen ana atardamardır.

Etimoloji

Latince uterus (rahim) sözcüğü ile arter teriminin birleşimidir.

Damar, iç iliyak atardamardan köken alır ve rahmin yan kenarı boyunca yukarı doğru seyreder.^[1]

Seyri sırasında üreterin üzerinden geçer; bu ilişki cerrahi açıdan en kritik anatomik ayrıntıdır.

Bu çaprazlaşma, histerektomi sırasında üreter yaralanmasının başlıca nedenidir.

Bu nedenle damar bağlanmadan önce üreterin görülerek ayrılması, cerrahinin temel güvenlik adımıdır.

Gebelikte damar çapı ve akımı belirgin biçimde artar; rahim kan akımı katlanarak yükselir.

Bu artış, doğum sonrası kanamanın neden bu denli hızlı ve yoğun olabildiğini açıklar.

Kanama denetimi, rahim kasının kasılarak damarları sıkıştırmasına dayanır; bu düzeneğe canlı bağlama denir.

Bu nedenle rahim kasılmadığında, damarlar açık kalır ve kanama sürer; atoni tablosunun temeli budur.

Bu kavrayış, oksitosin ve benzeri ilaçların neden ilk basamak tedavi olduğunu açıklar.

Kanama denetlenemediğinde damarın bağlanması uygulanır; bu işlem doğurganlığı koruyabilir.

Buna karşın iç iliyak atardamarın bağlanması, yan dolaşım nedeniyle her zaman etkili değildir.

Bu sınırlılık, girişimsel radyolojinin öne çıkmasını sağlamıştır.

Uterin arter embolizasyonu, hem doğum kanamalarında hem miyom tedavisinde kullanılır.

Miyom tedavisinde işlem, tümörün beslenmesini kesip küçülmesini sağlar; rahim korunur.

Ancak işlem sonrası kramp tarzında ağrı ve ateşle seyreden bir sendrom görülebilir; bu tablo enfeksiyonla karıştırılmamalıdır.

Yumurtalık işlevinin etkilenmesi olasılığı nedeniyle, doğurganlığını korumak isteyen hastada dikkatli değerlendirme gerekir.

Doppler ultrason ile damar akımının değerlendirilmesi, gebelikte plasenta yetersizliğinin öngörülmesinde kullanılır.

Akımdaki direncin yüksek bulunması, preeklampsi ve gelişme geriliği riskini artırır.

Bu ölçüm, riskli gebelerin belirlenmesine ve koruyucu tedavi planlanmasına katkı sağlar.

Damarın yumurtalık atardamarıyla bağlantısı vardır; bu bağlantı, embolizasyon sonrası kanlanmanın sürmesini açıklar.

Sezaryen sırasında kesinin yanlara doğru yırtılması, damarın yaralanmasına ve ağır kanamaya yol açabilir.

Anevrizma ve psödoanevrizma seyrektir; doğum sonrası geç kanamanın nedeni olabilir.

Bu tabloda görüntüleme ve girişimsel tedavi gerekir.