İleum

İleum (İng. ileum; Lat. ileum), ince bağırsağın kalın bağırsağa açılan son bölümüdür.

Etimoloji

Yunanca eilein (kıvrılmak) kökünden gelen Latince ileum sözcüğünden türetilmiştir.

Klinik bağlam

İnce bağırsak duodenum, jejunum ve ileumdan oluşur. Bu bölüm, karın boşluğunun sağ alt bölgesinde yer alır ve ileoçekal kapak aracılığıyla kalın bağırsağa açılır. Kapak, bağırsak içeriğinin geri kaçmasını ve kalın bağırsak bakterilerinin ince bağırsağa geçmesini engeller.

Emilim açısından benzersiz iki işlevi vardır: B12 vitamini ile intrensek faktör bileşiğinin ve safra tuzlarının emilimi yalnızca burada gerçekleşir. Bu özgüllük, klinik sonuçların temelidir.

Bu bölümün hastalığı ya da cerrahi olarak çıkarılması durumunda B12 vitamini eksikliği kaçınılmazdır; başka bir bölge bu işlevi üstlenemez. Eksiklik, yıllar sonra ortaya çıkabildiğinden izlem gerektirir. Nörolojik bulguların anemiden önce başlayabildiği unutulmamalıdır.

Safra tuzu emiliminin bozulması iki farklı tabloya yol açar. Sınırlı hastalık ya da rezeksiyonda, emilemeyen safra tuzları kalın bağırsağa geçerek safra asidi ishaline neden olur; bağlayıcı tedaviye hızla yanıt verir. Geniş rezeksiyonlarda ise safra tuzu havuzu tükenir; yağ emilimi bozulur, yağlı ishal ve yağda çözünen vitamin eksiklikleri gelişir. Bu ayrımın yapılmaması, yanlış tedaviye yol açar.

Ayrıca yağ emiliminin bozulması, bağırsakta kalsiyumun yağ asitlerine bağlanmasına ve oksalatın serbest kalarak emilmesine neden olur; sonuçta böbrek taşı riski artar. Bu bağlantı sıklıkla kurulmaz.

Bölgeyi tutan başlıca hastalıklar Crohn hastalığı, tüberküloz, lenfoma ve enfeksiyöz ileitlerdir. Crohn hastalığı bu bölgeyi en sık tutan biçimdir; darlık, fistül ve apse oluşturur.

Terminal ileit, klinik olarak apandisiti taklit edebilir; sağ alt karın ağrısı ve ateşle başvuran hastada ayırıcı tanıda yer alır. Yersinia enfeksiyonu da benzer tablo yapar.

Bağırsak tıkanıklığında, ince bağırsak tutulumu erken kusma ve merkezî karın ağrısıyla; kalın bağırsak tutulumu ise geç kusma ve şişkinlikle seyreder. Bu ayrım, görüntüleme öncesinde yol göstericidir.

Meckel divertikülü, bu bölgede yer alan doğumsal bir kalıntıdır; içerdiği mide dokusu nedeniyle çocuklarda ağrısız sindirim sistemi kanamasının önemli nedenidir.

Kısa bağırsak sendromunda, kalan bağırsak uzunluğu ve ileoçekal kapağın korunup korunmadığı gidişi belirler; kapağın korunması, uyum sürecini belirgin biçimde kolaylaştırır.

Cerrahi olarak bu bölümden oluşturulan ileostomi, yüksek debili sıvı ve elektrolit kaybına yol açar; sodyum ve magnezyum izlemi gerekir.

Eş anlamlılar

• Kıvrım bağırsak

İlgili terimler

• İnce bağırsak
• Crohn hastalığı
• B12 vitamini
• Malabsorbsiyon
• Bağırsak tıkanıklığı