Keratolitik

Keratolitik (İng. keratolytic; Yun. keras boynuz, lysis çözülme), derinin en dış boynuzsu tabakasını çözerek inceltilmesini sağlayan maddelerin ortak adıdır.

Etimoloji

Yunanca keras (boynuz) ve lysis (çözülme) sözcüklerinden türetilmiştir.

Klinik bağlam

Maddeler, boynuzsu tabakadaki hücrelerin birbirine tutunmasını sağlayan bağları zayıflatır ve kalınlaşmış tabakanın dökülmesini kolaylaştırır. Salisilik asit, üre, laktik asit, alfa hidroksi asitler ve benzoil peroksit bu grupta yer alır. Etki düzeneği, iki klinik yararı birlikte sağlar: kalınlaşmayı azaltır ve diğer yerel ilaçların deriye geçişini artırır. Bu nedenle sıklıkla tek başına değil, etkin maddelerle birlikte kullanılırlar.

Kullanım alanları kalınlaşmayla giden tablolardır: sedef hastalığı, iktiyoz, nasır ve siğiller, seboreik dermatit, akne ve mantar enfeksiyonlarında kalınlaşmış tırnak. Sedef hastalığında pulların kaldırılması, kortikosteroid ve D vitamini türevlerinin plağa ulaşmasını sağlar; bu nedenle sıralama önemlidir. Ürenin düşük derişimleri nemlendirici, yüksek derişimleri ise keratolitik etki gösterir; bu doz bağımlılığı, ürün seçiminde göz önüne alınmalıdır.

Güvenlik açısından en kritik konu salisilat emilimidir. Geniş alanlara, kalın uygulamada, örtülü biçimde ve özellikle çocuklarda kullanıldığında sistemik emilim salisilat zehirlenmesine yol açabilir; kulak çınlaması, bulantı, hızlı solunum ve bilinç değişikliği uyarıcı bulgulardır. Bu nedenle çocuklarda geniş yüzeylerde kullanılmamalı, uygulama alanı sınırlandırılmalıdır. Ayrıca yüzde, kıvrım bölgelerinde ve mukozalarda tahriş riski yüksektir.

Diyabetli ve damar hastalığı bulunan hastalarda ayak nasırları için bu ürünlerin kullanılması sakıncalıdır ve bu, en önemli klinik uyarıdır. Duyu kaybı nedeniyle oluşan tahriş fark edilmez; kalınlaşmış deri çözülürken altında ülser gelişir ve enfeksiyon eklenerek doku kaybına yol açabilir. Bu hastalarda nasır bakımı, ürünle değil uygun ayakkabı, basınç dağılımının düzenlenmesi ve profesyonel ayak bakımıyla yapılmalıdır. Uygulama sırasında deri tahrişi gelişirse ürün seyreltilmeli ya da kesilmelidir.

Eş anlamlılar

• Keratolitik ajan

İlgili terimler

• Sedef hastalığı
• Akne
• Nemlendirici
• Diyabetik ayak
• Epidermis