Lazer

Lazer (İng. laser), uyarılmış ışıma yoluyla üretilen, tek dalga boylu ve yönlendirilmiş ışık demetidir.

Etimoloji

İngilizce light amplification by stimulated emission of radiation ifadesinin baş harflerinden oluşan kısaltmadır.

Klinik bağlam

Tıbbi kullanımın temelinde seçici fototermoliz ilkesi bulunur; belirli bir dalga boyu, yalnızca onu soğuran hedef dokuda etki gösterir. Bu nedenle dalga boyu seçimi, hedeflenen yapıyı belirler: melanin, hemoglobin, su ve dövme boyaları farklı dalga boylarını soğurur. Atım süresinin hedefin ısı yayma süresinden kısa tutulması, ısının çevre dokuya yayılmadan hedefte kalmasını sağlar. Bu iki ilke birlikte, komşu dokuyu korurken seçici hasar oluşturmayı olanaklı kılar.

Göz hekimliği, uygulamanın en yerleşik alanıdır. Diyabetik retinopatide panretinal fotokoagülasyon, oksijensiz kalan retina alanlarını yakarak yeni damar oluşumunu uyaran uyarıyı azaltır; bu tedavi görmeyi düzeltmez, kaybı önler. Bu ayrımın hastaya anlatılması, beklentinin doğru kurulmasını sağlar. Akut açı kapanması glokomunda iris üzerinde açılan küçük bir delik, sıvı akımını yeniden kurar. Katarakt ameliyatından sonra arka kapsülün bulanıklaşmasında uygulanan işlem ise saniyeler sürer ve görmeyi hızla geri kazandırır. Refraktif cerrahide kornea yeniden biçimlendirilerek kırma kusuru düzeltilir.

Diğer alanlarda kullanım giderek genişlemiştir. Dermatolojide damar lezyonları, istenmeyen tüyler ve dövme silinmesinde uygulanır; deri tipine göre ayar yapılmadığında yanık ve kalıcı renk değişikliği gelişir. Ürolojide böbrek ve idrar yolu taşlarının parçalanmasında, prostat dokusunun buharlaştırılmasında kullanılır; bu yöntemler antikoagülan kullanan hastalarda kanama riskini azaltır. Kulak burun boğazda gırtlak lezyonlarının çıkarılmasında ses işlevinin korunmasını sağlar. Damar cerrahisinde varis tedavisinde, ortopedide ve diş hekimliğinde de uygulanmaktadır.

Güvenlik önlemleri, uygulamanın ayrılmaz parçasıdır ve sıklıkla küçümsenir. Işın, doğrudan ya da yansıyarak göze ulaştığında kalıcı retina hasarı yapabilir; bu nedenle ortamdaki herkes uygun dalga boyuna özgü koruyucu gözlük takmalıdır. Havayolu cerrahisinde en tehlikeli komplikasyon, tüpün tutuşmasıyla oluşan yangındır; bu risk nedeniyle özel tüpler kullanılır ve verilen oksijen oranı düşük tutulur. Bu önlem, uygulamanın en kritik güvenlik kuralıdır. Ayrıca dokunun buharlaşmasıyla oluşan duman, canlı virüs parçacıkları taşıyabilir; emme sistemi ve maske kullanımı gereklidir.

Eş anlamlılar

• Lazer ışını

İlgili terimler

• Diyabetik retinopati
• Glokom
• Refraktif cerrahi
• Katarakt
• Retina