Ablasyon

Ablasyon (İng. ablation; Lat. ablatio uzaklaştırma), bir dokunun ısı, soğuk, ışın ya da kimyasal yöntemlerle işlevsiz hâle getirilmesi ya da yok edilmesidir.

Etimoloji

Latince auferre (alıp götürmek) fiilinden türeyen ablatio sözcüğünden gelir.

Klinik bağlam

Yöntemin ortak ilkesi, hedef dokunun yerinde bırakılarak yok edilmesidir; bu yönüyle dokunun çıkarıldığı cerrahiden ayrılır. Bu yaklaşım, kesi gerektirmediği için iyileşmeyi hızlandırır ve cerrahiye uygun olmayan hastalara tedavi olanağı sunar. Buna karşın çıkarılan bir doku bulunmadığından histolojik inceleme yapılamaz; bu sınırlılık, tanının önceden kesinleştirilmesini zorunlu kılar. Bu ayrım, yöntemin en önemli kavramsal sınırıdır.

Kardiyolojide uygulama, ritim bozukluklarının tedavisinde köklü bir değişim yaratmıştır. Kateter yoluyla ulaşılan anormal odak ya da ek iletim yolu, radyofrekans enerjisiyle ısıtılarak ya da dondurularak işlevsizleştirilir. Bu işlem, birçok supraventriküler taşikardide iyileştirici sonuç verir; ilaçla ömür boyu baskılama yerine sorunun kaynağı ortadan kaldırılır. Atriyal fibrilasyonda akciğer toplardamarlarının çevresi yalıtılır; bu uygulama belirtileri azaltır, ancak inme riskini ortadan kaldırmaz ve antikoagülan kararı ayrı olarak verilmelidir. Bu nokta, hastaların en sık yanlış anladığı konudur.

Onkolojide yöntem, ısı ya da soğuk uygulanarak tümörün yerinde yok edilmesine dayanır. Karaciğer, böbrek ve akciğer tümörlerinde, cerrahiye uygun olmayan hastalarda uygulanır; küçük ve sınırlı lezyonlarda başarı oranı yüksektir. Radyoaktif iyot tedavisi de aynı ilkenin ışın yoluyla uygulanmış biçimidir; tiroit dokusu yerinde bırakılarak işlevsizleştirilir. Endometriyum ablasyonu, dirençli adet kanamalarında rahmi koruyan bir seçenektir; ancak sonrasında gebelik güvenli olmadığından etkili korunma sağlanmalıdır.

Komplikasyonlar büyük ölçüde hedefe komşu yapıların etkilenmesinden doğar. Kalp ablasyonunda iletim sisteminin zarar görmesi kalıcı kalp pili gereksinimine yol açabilir; seyrek ancak ölümcül bir komplikasyon olan yemek borusu ile kulakçık arasında fistül oluşumu, işlemden günler sonra ateş ve nörolojik bulgularla ortaya çıkar. Karaciğer uygulamalarında safra yolu yaralanması, tiroit uygulamasında ise ses teli felci görülebilir. Bu nedenle görüntüleme kılavuzluğu ve komşu yapıların korunması, uygulamanın ayrılmaz parçasıdır. Terim ayrıca retina dekolmanı bağlamında farklı bir anlamda, dokunun yerinden ayrılmasını belirtmek üzere de kullanılır; bu çokanlamlılık bağlamla ayırt edilir.

Eş anlamlılar

• Yakma
• Doku yok etme

İlgili terimler

• Aritmi
• Radyoaktif iyot
• Perkütan
• Endometriyum
• Kanser