Aritmi
Aritmi (İng. arrhythmia; Yun. arrhythmia, ritim yokluğu), kalbin normal elektriksel ritminin hız, düzen ya da köken açısından bozulmasıdır.
Etimoloji
Yunanca ritim yokluğu anlamındaki arrhythmia sözcüğünden gelir.
Klinik bağlam
Sınıflandırma iki eksende yapılır: hız — bradiaritmi ve taşiaritmi — ve köken — supraventriküler ve ventriküler. Elektrokardiyografide QRS genişliği bu ayrımı sağlar; dar QRS supraventriküler kökeni, geniş QRS ise ventriküler kökeni ya da ileti bozukluğunu düşündürür.[1]
Yönetimdeki en temel ilke, hastanın hemodinamik durumunun ritmin adından önce geldiğidir. Hipotansiyon, bilinç değişikliği, göğüs ağrısı ya da akut kalp yetersizliği bulunan taşiaritmide, tanı ayrıntılandırılmadan senkronize kardiyoversiyon uygulanır. Bradiaritmide ise atropin, ardından geçici pil ya da kronotropik ilaçlar kullanılır. Kararlı hastalarda ise ayrıntılı değerlendirme ve ilaç tedavisi için zaman vardır.
İkinci temel kural, geniş QRS'li taşikardinin aksi gösterilene dek ventriküler taşikardi kabul edilmesidir. Bu tabloda verapamil uygulanması hemodinamik çöküşe yol açabilir; supraventriküler varsayımıyla yapılan tedavi, acil tıptaki en tehlikeli hatalardandır. Koroner arter hastalığı öyküsü bulunan hastada geniş QRS'li taşikardi, neredeyse her zaman ventriküler kökenlidir.
Üçüncü kural, geri döndürülebilir nedenlerin araştırılmasıdır. Hipokalemi, hiperkalemi, hipomagnezemi, hipoksi, asidoz, iskemi, hipertiroidi, enfeksiyon, ateş, ağrı, hipovolemi, ilaçlar ve toksinler ritim bozukluğunu tetikler. Bu nedenler düzeltilmeden antiaritmik tedaviye yönelmek, hem başarısız hem risklidir. Elektrolit bozukluklarının düzeltilmesi, çoğu olguda tek başına yeterlidir.
Atriyal fibrilasyon, en sık süregen aritmidir; düzensiz ritim ve P dalgasının bulunmamasıyla tanınır. Yönetiminde hız denetimi, ritim denetimi ve inme riskine göre antikoagülasyon kararı birlikte ele alınır. Antikoagülasyon kararının hız ya da ritim stratejisinden bağımsız verilmesi, sık gözden kaçan bir ilkedir.
Supraventriküler taşikardilerde vagal manevralar ve adenozin tanı ile tedavi sağlar; ablasyon, seçilmiş hastalarda kalıcı iyileşme sunar. Wolff-Parkinson-White sendromu zemininde gelişen atriyal fibrilasyonda atriyoventriküler düğümü baskılayan ilaçlar kullanılmamalıdır; iletim aksesuar yola yönlenerek ventriküler fibrilasyona yol açabilir.
Torsades de pointes, uzamış QT zemininde gelişir ve tedavisi magnezyumdur; bu tabloda QT uzatan antiaritmiklerin kullanılması zarar verir. Sorumlu ilaçların kesilmesi ve elektrolitlerin düzeltilmesi temel adımlardır.
Bradiaritmilerde ilaç nedenleri öncelikle gözden geçirilmelidir: beta blokerler, non-dihidropiridin kalsiyum kanal blokerleri, digoksin, amiodaron ve kolinerjik ilaçlar sık nedenlerdir. Ayrıca hiperkalemi, hipotiroidi, iskemi ve kafa içi basınç artışı düşünülmelidir.
Kritik hastada aritmi çoğunlukla ikincildir; sepsis, hipovolemi, ağrı, ateş, anemi ve mekanik uyaranlar — santral kateter ucunun atriyumu uyarması gibi — tetikleyici olabilir. Bu nedenle önce tetikleyici aranmalıdır.
Değerlendirmede elektrokardiyogram, ritim izlemi, Holter, olay kaydediciler ve gerektiğinde elektrofizyolojik çalışma kullanılır. Yapısal kalp hastalığının araştırılması, uzun dönem risk belirlemede belirleyicidir; düşük ejeksiyon fraksiyonu bulunan hastalarda implante kardiyoverter defibrilatör değerlendirilir.
Eş anlamlılar
- Ritim bozukluğu
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ European Society of Cardiology, Guidelines for the Management of Patients With Ventricular Arrhythmias and the Prevention of Sudden Cardiac Death, 2022.