Endometriyum

Endometriyum (İng. endometrium; Yun. endon iç, metra rahim), rahmin iç yüzeyini döşeyen mukoza tabakasıdır.

Etimoloji

Yunanca endon (iç) ve metra (rahim) sözcüklerinden türetilmiştir.

Tabaka iki bölümden oluşur: her adet döngüsünde dökülen işlevsel kat ve yenilenmeyi sağlayan bazal kat.^[1]

Bazal katın hasar görmesi, yenilenmenin durmasına ve rahim içi yapışıklıklara yol açar.

Bu nedenle küretaj gibi girişimler, bu katı zedelediğinde kalıcı kısırlığa neden olabilir.

Döngü boyunca doku, östrojen etkisiyle kalınlaşır; yumurtlama sonrasında progesteron etkisiyle salgı yapar.

Gebelik oluşmazsa progesteron düşer ve tabaka dökülür; adet kanaması bu düşüşün sonucudur.

Bu hormonal denge, tabakanın hastalıklarını anlamanın anahtarıdır.

Yumurtlamanın gerçekleşmediği durumlarda progesteron üretilmez; doku karşılıksız östrojen etkisinde kalır.

Bu durum, aşırı kalınlaşmaya ve zamanla kanser gelişimine yol açar.

Bu düzenek, polikistik over sendromu ve obezitede riskin neden arttığını açıklar.

Aynı nedenle, rahmi bulunan kadına tek başına östrojen verilmesi sakıncalıdır; progesteron eklenmesi zorunludur.

Bu kuralın ihmali, önlenebilir kanser olgularına neden olur.

Kalınlık ölçümü transvajinal ultrasonografi ile yapılır ve klinik karar vermede kullanılır.

Menopoz sonrası kanamada, kalınlığın belirli bir eşiğin altında bulunması kanser olasılığını çok düşük gösterir.

Bu ölçüm, gereksiz girişimleri önleyen değerli bir tarama aracıdır.

Ancak ince endometriyum, odaksal lezyonları dışlamaz; yineleyen kanamada ileri değerlendirme gerekir.

Bu sınırlılığın bilinmemesi, polip ve odaksal kanserlerin atlanmasına yol açar.

Menopoz sonrası her kanama, kanıtlanana kadar kanser sayılmalı ve araştırılmalıdır.

Endometriyum kanseri, gelişmiş ülkelerde en sık jinekolojik kanserdir; erken belirti verdiği için erken tanınabilir.

Dokunun rahim dışında yerleşmesi endometriozis olarak adlandırılır; ağrı ve kısırlık yapar.

Kas tabakası içine yerleşmesi ise adenomiyozdur; ağrılı ve yoğun kanamalarla seyreder.

Tabakanın iltihabı endometrit olarak adlandırılır; doğum ve girişim sonrası görülür.

Doku, embriyonun tutunması için hazırlanır; bu dönem implantasyon penceresi olarak adlandırılır.

Yardımcı üreme uygulamalarında bu pencerenin zamanlaması, başarıyı belirleyen etkenlerden biridir.