Menopoz

Menopoz (İng. menopause; Yun. men ay, pausis durma), yumurtalık işlevinin sona ermesiyle adet kanamalarının kalıcı olarak kesilmesidir.

Etimoloji

Yunanca men (ay) ve pausis (durma) sözcüklerinden türetilmiştir.

Tanı geriye dönük konur; adet kanamasının on iki ay boyunca görülmemesi gerekir.^[1]

Bu tanım nedeniyle, hormon ölçümü rutin olarak gerekmez; tanı klinik olarak konur.

Öncesindeki geçiş dönemi perimenopoz olarak adlandırılır; döngüler düzensizleşir ve belirtiler bu dönemde başlar.

Bu dönemde gebelik hâlâ olasıdır; korunmanın sürdürülmesi gerekir.

Bu bilgi sıklıkla ihmal edilir ve istenmeyen gebeliklere yol açar.

Kırk yaşından önce işlevin sonlanması, erken yumurtalık yetmezliği olarak tanımlanır ve araştırılmalıdır.

Bu grupta kromozom incelemesi ve otoimmün hastalık taraması yapılır.

Belirtilerin temelinde östrojen düzeyinin düşmesi bulunur.

Sıcak basması ve gece terlemesi en tipik yakınmalardır; uyku bozukluğu ve yorgunluk buna eşlik eder.

Vajinal kuruluk, ağrılı ilişki ve idrar yakınmaları zamanla artar ve kendiliğinden düzelmez.

Bu ayrım önemlidir: sıcak basmaları yıllar içinde geriler, ancak genital yakınmalar ilerler.

Bu nedenle iki grup belirti farklı tedavi yaklaşımı gerektirir.

Uzun dönem sonuçlar arasında hızlanmış kemik kaybı ve kalp-damar risk artışı bulunur.

Kemik kaybı ilk yıllarda en hızlıdır; bu dönemdeki koruma belirleyicidir.

Hormon tedavisi, sıcak basmalarında en etkili seçenektir.

Tedavi kararında zamanlama belirleyicidir; menopoza yakın dönemde başlanan tedavi daha güvenli bulunmuştur.

Bu "fırsat penceresi" kavramı, önceki çalışmaların yanlış yorumlanmasını düzeltmiştir.

Rahmi bulunan kadında tek başına östrojen verilmesi sakıncalıdır; progesteron eklenmesi zorunludur.

Bu kuralın ihmali, endometriyum kanseri riskini artırır.

Tromboz, meme kanseri öyküsü ve aktif karaciğer hastalığı, tedavinin karşı endikasyonlarıdır.

Yerel vajinal uygulamalar, sistemik etki oluşturmadan genital yakınmaları giderir ve daha geniş bir hasta grubunda kullanılabilir.

Hormon dışı seçenekler arasında belirli antidepresanlar ve yeni geliştirilen nörokinin almaç engelleyicileri bulunur.

Menopoz sonrası her kanama, kanıtlanana kadar kanser sayılmalı ve araştırılmalıdır.

↑ Melmed S ve ark. (ed.), Williams Textbook of Endocrinology, 14. baskı, 2020.