Adenoid

Adenoid (İng. adenoid; Yun. aden bez, eidos benzeri), geniz boşluğunun üst arka duvarında yer alan lenfoid doku kitlesidir.

Etimoloji

Yunanca aden (bez) ve eidos (benzeri) sözcüklerinden türetilmiştir; halk arasında geniz eti olarak bilinir.

Klinik bağlam

Doku, bademciklerle birlikte üst solunum yolunu çevreleyen lenfoid halkanın bir parçasıdır ve erken çocuklukta bağışıklık gelişimine katkı verir. Boyutu yaşla birlikte değişir: erken çocuklukta büyür, okul çağında en geniş boyutuna ulaşır ve ergenlikle birlikte küçülür. Bu doğal seyir, çocuklarda görülen belirtilerin neden zamanla gerilediğini açıklar ve tedavi kararında göz önünde bulundurulur.

Büyüme iki ayrı yapıyı sıkıştırır ve klinik tablo bu iki basıyla açıklanır. Birincisi geniz boşluğudur; tıkanıklık ağız solunumuna, horlamaya ve uykuda solunum bozukluğuna yol açar. Uykuda tanıklı solunum duraklamaları, gündüz dikkat sorunları ve büyüme geriliği bu tablonun sonuçlarıdır; bu nedenle yakınmalar yalnızca burun tıkanıklığıyla sınırlı değildir. Uzun süren ağız solunumu yüz gelişimini de etkiler; uzun yüz, açık ağız duruşu ve diş kapanış bozukluğu görülür.

İkinci bası bölgesi östaki borusunun geniz ağzıdır. Bu borunun tıkanması orta kulak basıncının eşitlenmesini engeller; orta kulakta sıvı birikir ve iletim tipi işitme kaybı gelişir. Bu düzenek, geniz eti büyümesiyle yineleyen otit ve efüzyonlu otit arasındaki bağlantıyı açıklar. Çocukta televizyon sesini açma, çağrıldığında yanıt vermeme ve konuşma gelişiminde gecikme bu tablonun işaretleridir; işitme değerlendirmesi yapılmalıdır.

Tanı, geniz muayenesi ve endoskopik incelemeyle konur; yan geniz grafisi de kullanılabilir. Tedavide öncelikle enfeksiyon ve alerjik iltihap ele alınır; burun içi steroitler bir bölüm hastada yeterli olur. Cerrahi çıkarım, uykuda solunum bozukluğu, dirençli orta kulak sıvısı ve yineleyen enfeksiyonlarda uygulanır. En kritik uyarı, tek taraflı ve erişkinde ortaya çıkan geniz kitlelerinin bu doku sanılmamasıdır; bu durumda nazofarenks kanseri araştırılmalıdır. Erişkinde ısrarlı tek taraflı burun tıkanıklığı, kulakta dolgunluk ve boyunda kitle birlikteliği bu tanıyı düşündürmelidir ve bu tuzak ciddi gecikmelere yol açar.

Eş anlamlılar

• Geniz eti
• Farengeal tonsil

İlgili terimler

• Adenoidektomi
• Otit
• Uyku apnesi
• İşitme kaybı
• Burun