Amilorid
Amilorid (İng. amiloride), böbrek toplayıcı kanallarında sodyum kanallarını engelleyerek etki gösteren, potasyum tutucu idrar söktürücüdür.
Etimoloji
Uluslararası ortak addır.
Klinik bağlam
İlaç, toplayıcı kanalların epitel hücrelerindeki sodyum kanallarını doğrudan bloke eder; sodyumun geri emilimi azaldığından hücre içine giriş azalır ve buna bağlı olarak potasyum ile hidrojen iyonlarının atılımı düşer.[1] Bu nedenle potasyum tutucu olarak adlandırılır. İdrar söktürücü gücü zayıftır; klinik değeri, tek başına kullanımından çok diğer idrar söktürücülerin yol açtığı potasyum kaybını dengelemesinden gelir. Spironolakton ve eplerenondan farklı olarak aldosteron reseptörü üzerinden değil, doğrudan kanal blokajıyla etki eder.
Bu düzenek farkının klinik karşılığı vardır. Aldosteron reseptör blokerleri hormonal yan etkilere yol açabilir; erkeklerde meme büyümesi ve kadınlarda adet düzensizliği bu grupta görülür. Amilorid bu etkileri göstermez ve bu nedenle söz konusu yan etkileri tolere edemeyen hastalarda seçenek oluşturur. Buna karşın kalp yetmezliğinde sağkalımı artırdığı gösterilen ilaçlar aldosteron reseptör blokerleridir; amiloridin bu endikasyonda aynı yeri yoktur ve yerine geçmez.
Özgül kullanım alanları da vardır. Lityum kullanımına bağlı nefrojenik diabetes insipiduste etkilidir; lityum aynı sodyum kanalları yoluyla hücreye girdiğinden, kanalın blokajı lityumun toksik etkisini azaltır. Liddle sendromunda ise bu kanalların kalıtsal olarak aşırı etkin olması hipertansiyon ve potasyum düşüklüğüne yol açar; bu hastalıkta amilorid seçici ve etkili tedavidir. Ayrıca amfoterisin gibi potasyum kaybettiren ilaçların kullanıldığı durumlarda destekleyici olarak kullanılabilir.
En önemli güvenlik sorunu hiperkalemidir ve bu, ilacın yaşamı tehdit eden yan etkisidir. Risk, böbrek yetmezliğinde, diyabette, yaşlılarda ve potasyum düzeyini yükselten diğer ilaçlarla birlikte kullanıldığında belirgin biçimde artar. Anjiyotensin dönüştürücü enzim engelleyicileri, anjiyotensin reseptör blokerleri, steroid dışı iltihap gidericiler, trimetoprim ve potasyum destekleri bu kapsamdadır; potasyumlu tuz yerine geçen ürünler de sık gözden kaçan bir kaynaktır. Bu nedenle tedavi süresince potasyum ve böbrek işlevleri düzenli izlenmelidir; ileri böbrek yetmezliğinde kullanılmaz.
Eş anlamlılar
- Potasyum tutucu diüretik
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Yu ASL ve ark. (ed.), Brenner and Rector's The Kidney, 11. baskı, 2020.