Cerrahi alan enfeksiyonu

Cerrahi alan enfeksiyonu (İng. surgical site infection), ameliyat bölgesinde girişimden sonraki belirli süre içinde gelişen enfeksiyondur.

Etimoloji

Türkçe tanımlayıcı bir terimdir.

Klinik bağlam

Enfeksiyon, tutulan doku derinliğine göre yüzeyel, derin ve organ boşluğu olmak üzere üç düzeyde sınıflandırılır; süre ölçütü genellikle otuz gün, kalıcı implant yerleştirilen girişimlerde ise doksan gündür. Bu sınıflandırma yalnızca tanımlayıcı değildir; tedavi yaklaşımını ve izlem süresini belirler. Yüzeyel enfeksiyonda yara açılması ve pansuman çoğu kez yeterliyken, organ boşluğu enfeksiyonunda görüntüleme ve drenaj gerekir.

Yaralar kirlenme derecesine göre temiz, temiz kontamine, kontamine ve kirli olarak ayrılır; beklenen enfeksiyon oranları bu sınıflara göre belirgin biçimde farklıdır. Bu ayrım, antibiyotik profilaksisinin gerekli olup olmadığını belirler. Profilaksinin etkinliği zamanlamaya bağlıdır; ilaç, kesi yapılmadan önceki bir saat içinde verilmeli ve doku düzeyi ameliyat boyunca korunmalıdır. Uzun süren ameliyatlarda ve büyük kanamalarda doz yinelenir. Ameliyat sonrası profilaksinin sürdürülmesi ek yarar sağlamaz, direnç gelişimini artırır ve bu, en sık yapılan uygulama hatalarındandır.

Önleyici önlemlerin kanıta dayalı olanları bellidir. Deri hazırlığında klorheksidin alkol karışımı, povidon iyoda göre daha etkilidir. Kıl temizliği yapılacaksa jiletle tıraş yerine makine kullanılmalıdır; tıraş, mikro kesiler oluşturarak enfeksiyon riskini artırır. Ameliyat sırasında normal vücut sıcaklığının ve kan şekerinin korunması, yeterli oksijenlenmenin sağlanması etkinliği gösterilmiş girişimlerdir. Sigaranın ameliyattan önce bırakılması yara iyileşmesini belirgin biçimde iyileştirir.

Tanı klinik olarak konur; kızarıklık, ısı artışı, ödem, ağrı ve akıntı temel bulgulardır. Ateşin zamanlaması yol göstericidir: ilk günlerdeki ateş çoğunlukla atelektazi ve iltihabi yanıta bağlıdır, beşinci günden sonra ortaya çıkan ateş ise yara enfeksiyonunu düşündürür. Buna karşın ilk saatlerde gelişen, hızla ilerleyen ağır ağrı ve deri değişiklikleri, nekrotizan yumuşak doku enfeksiyonunu akla getirmelidir; bu tablo acil cerrahi debridman gerektirir ve gecikme ölümcüldür. Tedavide asıl adım drenaj ve ölü dokunun temizlenmesidir; antibiyotik tek başına yeterli değildir.

Eş anlamlılar

• Yara enfeksiyonu

İlgili terimler

• Asepsi
• Sterilizasyon
• Antibiyotik
• Yara bakımı
• Ameliyathane