Sarı nokta dejenerasyonu
Sarı nokta dejenerasyonu (İng. macular degeneration), retinanın merkezî görme bölgesinin ilerleyici hasarıyla giden hastalıktır.
Etimoloji
Türkçe tanımlayıcı bir terimdir; yaşa bağlı makula dejenerasyonu olarak da anılır.
Klinik bağlam
Hastalık iki biçimde seyreder ve bu ayrım klinik yaklaşımın tümünü belirler.[1] Kuru biçim daha sıktır; retina altında drusen adı verilen birikimler ve hücre kaybı yavaş ilerler. Yaş biçimde ise retina altında yeni damar oluşumu ve sızıntı vardır; görme kaybı günler ile haftalar içinde gelişir ve kalıcı olabilir. Bu hız farkı, yaş biçime geçişin erken saptanmasını yaşamsal kılar.
Klinik tabloda merkezî görme etkilenir; okuma güçlüğü, yüz tanıyamama ve görme alanının ortasında bulanık ya da boş alan görülür. Çevresel görme korunduğundan hasta tam körlük yaşamaz ve çevrede dolaşabilir; bu, hastanın bilgilendirilmesinde önemli bir noktadır. Çizgilerin dalgalı görünmesi, yaş biçime geçişin en tipik erken belirtisidir; bu nedenle hastalara Amsler çizelgesi verilir ve her gözü ayrı ayrı kapatarak düzenli kendi kendine izlem yapmaları öğretilir. İki gözün birlikte açık tutulması, sağlam gözün kaybı tamamlaması nedeniyle bulguyu gizler.
Risk etkenlerinin bilinmesi korunmayı sağlar. Yaş, kalıtsal yatkınlık ve sigara başlıcalarıdır; sigara en güçlü değiştirilebilir etkendir ve bırakılması riski belirgin biçimde azaltır. Bu bilgi, hastalarla yapılan görüşmede vurgulanmalıdır. Belirli antioksidan ve mineral bileşimlerinin, orta ile ileri evre kuru biçimde ilerlemeyi yavaşlattığı gösterilmiştir; buna karşın erken evrede ve hastalığı olmayan kişilerde yararı yoktur ve sigara içenlerde belirli bileşenler sakıncalıdır.
Tanıda göz dibi muayenesi, optik koherens tomografi ve gerektiğinde anjiyografi kullanılır. Yaş biçimde damar oluşumunu engelleyen ilaçların göz içine enjeksiyonu, tedavinin temelidir ve görmeyi koruyabilir; bu tedavinin başarısı erken başlanmasına bağlıdır, bu nedenle ani görme değişikliğinde gecikilmemelidir. Kuru biçimde ilerlemeyi durduran bir tedavi bulunmamaktadır; düşük görme yardımcıları, büyüteçler ve uygun aydınlatma işlevselliği artırır. Rehabilitasyon desteği ve düşme riskinin değerlendirilmesi bakımın parçasıdır.
Eş anlamlılar
- Makula dejenerasyonu
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Yanoff M, Duker JS, Ophthalmology, 6. baskı, 2023.