Göz muayenesi

Göz muayenesi (İng. eye examination), görme işlevinin ve göz yapılarının sistematik olarak değerlendirilmesidir.

Etimoloji

Türkçe tanımlayıcı bir terimdir.

Klinik bağlam

Muayene, basamaklı bir sıra izler ve her basamak farklı bir soruyu yanıtlar. İlk ve en önemli adım görme keskinliğinin ölçülmesidir; bu ölçüm gözün yaşamsal bulgusu sayılır ve her değerlendirmede kayda geçirilmelidir. Ölçüm yapılmadan başlanan bir muayene eksiktir, çünkü sonraki bulguların klinik ağırlığı ancak keskinlikle birlikte anlam kazanır. Her göz ayrı ayrı ve hastanın kendi gözlüğüyle değerlendirilir; iğne deliği ile düzelme görülmesi, sorunun kırma kusuruna bağlı olduğunu gösterir ve gereksiz araştırmayı önler.

İkinci basamak gözbebeği yanıtlarının incelenmesidir. Işık her iki göze sırayla getirilerek yanıtlar karşılaştırılır; karşılıklı ışık yanıtı bozukluğunda ışık etkilenen göze getirildiğinde gözbebeği paradoksal olarak genişler. Bu bulgu nesnel ve son derece değerlidir; optik sinir hastalığını gösterir ve hastanın iş birliğinden bağımsızdır. Göz hareketleri ve göz kapağı konumu değerlendirilir; üçüncü kafa çifti felcinde gözbebeğinin genişlemiş olması anevrizmayı düşündürür ve acil araştırma gerektirir. Görme alanı, karşılaştırmalı yöntemle yatak başında taranabilir; iki taraflı dış alan kaybı hipofiz bölgesindeki bir kitleyi işaret eder.

Ön bölüm değerlendirmesinde kızarıklığın dağılımı belirleyicidir. Yaygın ve dışa doğru artan kızarıklık yüzeysel nedenleri, saydam tabaka çevresinde yoğunlaşan kızarıklık ise derin ve ciddi bir süreci düşündürür. Boya ile yüzey incelemesi, yabancı cisim ve kornea hasarını gösterir. Göz içi basıncının ölçülmesi glokom değerlendirmesinin parçasıdır; ancak açık göz yaralanması kuşkusunda bu ölçüm yapılmaz. Kontakt lens kullanan hastada kızarıklık ve ağrı, kanıtlanana kadar mikrobik keratit sayılmalı ve lens çıkarılmalıdır.

Göz dibi incelemesi, vücutta damarların doğrudan görülebildiği tek yerdir; bu nedenle sistemik hastalıkların değerlendirilmesinde eşsiz bir pencere sunar. Diyabetli hastada düzenli göz dibi taraması, önlenebilir körlüğün en etkili engelidir ve sıklıkla ihmal edilir. Görme siniri başında ödem görülmesi, kafa içi basınç artışını gösterir. İnceleme sırasında gözbebeğinin damlayla genişletilmesi ayrıntıyı belirgin biçimde artırır; ancak nörolojik izlem gereken hastada bu uygulama, gözbebeği değerlendirmesini geçici olarak olanaksız kılacağından ilgili ekiple konuşulmalıdır. Yenidoğan ve çocuklarda kırmızı refle bakılması zorunludur; refle alınamaması doğuştan katarakt ya da retinoblastomu düşündürür ve ivedi yönlendirme gerektirir.

Eş anlamlılar

• Oftalmolojik muayene

İlgili terimler

• Görme keskinliği
• Göz
• Kırmızı göz
• Diyabetik retinopati
• Glokom