Göz

Göz (İng. eye; Lat. oculus), ışığı algılayarak görme duyusunu sağlayan duyu organıdır.

Etimoloji

Türkçe göz sözcüğünden gelir; Latince karşılığı oculustur.

Klinik bağlam

Yapı üç tabakadan oluşur: dışta kornea ve sklera, ortada damar tabakası — iris, siliyer cisim ve koroid —, içte retina.

Işık, kornea ve mercekte kırılarak retinaya odaklanır; kırıcı gücün büyük bölümünü kornea sağlar.

Retinadaki fotoreseptörler ışığı sinir uyarısına çevirir; bilgi görme siniri aracılığıyla beyne taşınır.

Göz içi sıvısı, siliyer cisimde üretilir ve ön kamara açısından boşalır. Bu dengenin bozulması göz içi basıncını yükseltir ve glokoma zemin hazırlar.

Kornea ve mercek damarsızdır; saydamlıkları buna bağlıdır. Kornea oksijenini doğrudan havadan alır; bu nedenle kontakt lens kullanımı oksijenlenmeyi etkiler.

Klinik açıdan kırmızı göz değerlendirmesi temeldir. Asıl görev, iyi huylu konjonktiviti görmeyi tehdit eden nedenlerden ayırt etmektir.

Uyarıcı bulgular görme keskinliğinde azalma, şiddetli ağrı, ışıktan belirgin rahatsızlık, gözbebeğinde düzensizlik ve kornea bulanıklığıdır.

Bu bulgular varlığında keratit, üveit, akut glokom ve sklerit düşünülmelidir.

İki katı güvenlik kuralı vardır: tanısı konmamış kırmızı göze kortikosteroid damla verilmemesi ve hastaya yerel anestezik damla reçetelenmemesi.

Ani görme kaybı acildir. Ağrısız kayıpta damar nedenleri, ileri yaşta dev hücreli arterit ve retina dekolmanı öncelikle değerlendirilir.

Sistemik hastalıkların göz bulguları tanısal değer taşır. Diyabet ve hipertansiyonda retina değişiklikleri, Behçet hastalığı ve ankilozan spondilitte üveit, sarkoidozda göz tutulumu görülür.

Bu nedenle bu hastalıklarda düzenli göz muayenesi tedavinin parçasıdır.

Papilödem, kafa içi basınç artışının göstergesidir ve iki taraflıdır; erken dönemde görme keskinliği korunur.

Göz dibi muayenesi, damar yatağının doğrudan görülebildiği tek yerdir; sistemik damar hastalığı hakkında bilgi verir.

Yoğun bakımda sedatize hastalarda göz kapaklarının tam kapanmaması, kornea hasarına yol açar; düzenli göz bakımı önlenebilir körlük nedenlerinden birini ortadan kaldırır.

İlaçlara bağlı göz yan etkileri gözden kaçar. Etambutol optik nöropati, amiodaron kornea birikintileri, hidroksiklorokin retinopati, kortikosteroidler katarakt ve glokom yapar.

Bu ilaçları kullanan hastalarda düzenli göz izlemi gerekir.

Yenidoğanda kırmızı refle bakılması zorunludur; alınamaması doğumsal katarakt ve retinoblastom açısından acil sevk gerektirir.

Kimyasal maruziyette ilk işlem, değerlendirme beklenmeden bol suyla uzun süreli yıkamadır.

Eş anlamlılar

• Oculus

İlgili terimler

• Kornea
• Retina
• Glokom
• Görme keskinliği
• Görme siniri