Kornea
Kornea (İng. cornea; Lat. cornea, boynuzsu), gözün ön yüzeyini örten saydam, damarsız tabakadır.
Etimoloji
Latince corneus (boynuzsu) sözcüğünden türetilmiştir.
Klinik bağlam
Yapı beş katmandan oluşur: epitel, Bowman tabakası, stroma, Descemet zarı ve endotel. Gözün toplam kırıcı gücünün yaklaşık üçte ikisini sağlar; bu nedenle yüzeyindeki en küçük düzensizlik bile görmeyi belirgin biçimde bozar.[1]
Saydamlığı iki özelliğe dayanır: damarsız olması ve stromadaki kolajen liflerin düzenli dizilimi. Endotel hücreleri, sürekli sıvı pompalayarak dokunun ödemlenmesini önler. Bu hücreler yenilenmez; sayıları yaşam boyunca azalır. Belirli bir eşiğin altına indiklerinde kalıcı ödem ve saydamlık kaybı gelişir. Bu nedenle göz içi cerrahisinde endotelin korunması belirleyicidir.
Damarsız olması, bağışıklık ayrıcalığı sağlar; bu özellik, kornea naklinin diğer organ nakillerine göre neden çok daha yüksek başarı oranına sahip olduğunu ve çoğu olguda sistemik bağışıklık baskılaması gerekmediğini açıklar.
Beslenmesi gözyaşı, ön kamara sıvısı ve kenar damarlarından sağlanır; oksijeni doğrudan havadan alır. Bu nedenle uzun süreli kontakt lens kullanımı ve lensle uyumak oksijenlenmeyi bozarak yeni damar oluşumuna ve enfeksiyona zemin hazırlar.
Yoğun duyu siniri içerir; vücudun en duyarlı dokularından biridir. Bu nedenle yüzeysel bir çizik bile şiddetli ağrı, ışıktan rahatsızlık ve sulanmaya yol açar. Duyusunu taşıyan sinir, trigeminal sinirin ilk dalıdır; bu dalın tutulduğu durumlarda kornea refleksi kaybolur ve göz korunmasız kalır.
Başlıca hastalıkları keratit, kornea erozyonu ve ülseri, keratokonus, distrofiler, endotel yetmezliği ve travmalardır. Keratokonusta doku incelerek koni biçimini alır; genç yaşta ilerleyici görme bozukluğu ve sık gözlük numarası değişimi tipiktir. Erken tanı önemlidir, çünkü çapraz bağlama tedavisi ilerlemeyi durdurabilir.
En kritik güvenlik kuralı, tanısı konmamış kırmızı gözde kortikosteroid içeren damla kullanılmamasıdır; herpes enfeksiyonunda bu ilaçlar delinmeye yol açar. İkinci kural, hastaya yerel anestezik damla verilmemesidir; ağrıyı giderirken iyileşmeyi bozar ve hasta hasarı fark etmez.
Bilinci kapalı ve sedatize hastalarda göz kapaklarının tam kapanmaması, kuruma ve ülserleşmeye yol açar; düzenli göz bakımı, yoğun bakımda önlenebilir körlük nedenlerinden birini ortadan kaldırır. Bu, sık ihmal edilen bir bakım basamağıdır.
Kornea nakli, görme kaybının geri kazanılmasında en başarılı doku aktarımlarındandır; günümüzde yalnızca hasarlı katmanın değiştirildiği yöntemler tercih edilir.
Refraktif cerrahide dokunun biçimi değiştirilerek kırma kusurları düzeltilir; ancak yeterli kalınlık ve düzenli yapı ön koşuldur.
Eş anlamlılar
- Saydam tabaka
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Yanoff M, Duker JS, Ophthalmology, 6. baskı, 2023.