Amiodaron

Amiodaron (İng. amiodarone), geniş etkili bir antiaritmik ilaçtır. Çok sayıda organı etkileyen yan etki profiliyle tanınır.

Etimoloji

Kimyasal yapısını tanımlayan adından türetilmiştir.

Klinik bağlam

Sınıf III antiaritmik olarak sınıflandırılsa da dört antiaritmik sınıfın da özelliklerini taşır: potasyum kanallarını bloke ederek repolarizasyonu uzatır, sodyum kanallarını engeller, beta bloker benzeri etki gösterir ve kalsiyum kanallarını etkiler. Bu geniş etki, hem etkinliğini hem yan etki çeşitliliğini açıklar.

Kullanım alanları atriyal fibrilasyonda ritim denetimi, ventriküler aritmiler, kardiyak arrest algoritmalarında şoka dirençli ritimler ve kalp cerrahisi sonrası aritmi profilaksisidir. Yapısal kalp hastalığı bulunan hastalarda birçok antiaritmik güvenli olmadığından, bu grupta öne çıkar.

Farmakokinetik özellikleri olağandışıdır: yağ dokusunda birikir, dağılım hacmi çok geniştir ve yarı ömrü haftalarla ölçülür. Bu nedenle etkisinin yerleşmesi için yükleme gerekir ve ilaç kesildikten sonra da etkileri ile etkileşimleri aylarca sürer. Bu ayrıntının bilinmemesi, ilaç kesildikten sonra ortaya çıkan yan etkilerin ve etkileşimlerin gözden kaçmasına yol açar.

Yan etkiler çok sistemlidir. Tiroit bezi üzerindeki etkisi belirgindir; molekül yüksek oranda iyot içerir. Hem hipotiroidi hem hipertiroidi yapabilir. Hipertiroidinin iki tipi ayrılır: birincisi iyot yükünün tetiklediği hormon üretimi artışı, ikincisi ise doğrudan doku hasarına bağlı hormon salınımıdır. Bu ayrım tedaviyi belirler; ilkinde antitiroit ilaçlar, ikincisinde kortikosteroid kullanılır. Bu nedenle tedavi öncesi ve izlemde tiroit işlev testleri istenmelidir.

Akciğer toksisitesi en korkulan yan etkidir; interstisyel pnömoni ve fibroz biçiminde ortaya çıkar. İlerleyici nefes darlığı ve öksürük gelişen hastada akla gelmelidir; kalp yetersizliğine bağlanması sık bir hatadır. Tanı gecikirse geri dönüşsüz hasar bırakır.

Karaciğer enzim yüksekliği, optik nöropati, periferik nöropati, deride mavimsi-gri renklenme, ışığa duyarlılık ve neredeyse tüm hastalarda görülen korneal birikintiler bildirilmiştir. Korneal birikintiler görmeyi genellikle etkilemez; ancak görme bulanıklığı gelişen hastada optik nöropati araştırılmalıdır.

Kalp üzerindeki etkileri arasında bradikardi, iletim bozuklukları ve QT uzaması bulunur. Buna karşılık, QT uzatmasına karşın torsades de pointes riski diğer sınıf III ajanlara göre düşüktür.

İlaç etkileşimleri geniştir ve klinik açıdan önemlidir: varfarin etkisini artırır ve doz azaltılmasını gerektirir; digoksin düzeyini yükseltir; statinlerle birlikte kullanıldığında kas toksisitesi riskini artırır. Ayrıca QT uzatan diğer ilaçlarla birlikte kullanımda dikkat gerekir.

Damar yolundan uygulamada hipotansiyon ve damar irritasyonu görülür; bu nedenle yavaş infüzyon ve tercihen merkezî yol önerilir.

İzlem programı bilinmelidir: tedavi öncesi ve düzenli aralıklarla tiroit işlevleri, karaciğer enzimleri, akciğer grafisi ve solunum işlev testleri ile göz değerlendirmesi yapılır. Bu izlemin atlanması, geri dönüşsüz toksisitelerin gözden kaçmasına yol açar.

Gebelikte fetal tiroit işlevini etkileyebileceğinden kullanımından kaçınılır.

Eş anlamlılar

• Amiodaron hidroklorür

İlgili terimler

• Aritmi
• Atriyal fibrilasyon
• Tiroit bezi
• Uzun QT sendromu
• İlaç etkileşimi