Optik nöropati

Optik nöropati (İng. optic neuropathy), görme sinirinin hasarına bağlı olarak görme keskinliği, renk görme ve görme alanının bozulmasıdır.

Etimoloji

Yunanca görme anlamındaki optikos ile sinir hastalığını belirten "nöropati" sözcüğünden oluşur.

Klinik bağlam

Tanının temel bulguları görme keskinliğinde azalma, renk doygunluğunda kayıp — özellikle kırmızı renkte — , görme alanı defekti ve göreli afferent pupil defektidir. Bu son bulgu, tek taraflı ya da asimetrik tutulumda ışığın sallanmasıyla ortaya çıkar ve nesnel bir göstergedir; yatak başında kolayca değerlendirilir ve sıklıkla atlanır.

Nedenler seyre göre gruplanır. Genç erişkinde günler içinde gelişen, göz hareketleriyle artan ağrının eşlik ettiği tek taraflı görme kaybı optik nöriti düşündürür; multipl skleroz ile yakından ilişkilidir ve bu hastalarda manyetik rezonans görüntüleme ile beyin lezyonları araştırılır. Nöromiyelitis optika ve MOG antikoru ilişkili hastalık, daha ağır ve iki taraflı tutulum yapabilir; bu ayrım tedavi ve uzun dönem yaklaşımını değiştirir.

İleri yaşta ani ve ağrısız görme kaybı, iskemik optik nöropatiyi düşündürür. Burada en kritik ayrım, dev hücreli arterite bağlı olup olmadığıdır. Bu tabloda çene ağrısı, şakak hassasiyeti, yeni başlayan baş ağrısı, kilo kaybı ve iltihap belirteçlerinde yükselme bulunur. Kuşkulanıldığında kortikosteroid tedavisi, biyopsi ve laboratuvar sonuçları beklenmeden başlatılmalıdır; gecikme, karşı gözün de kaybedilmesine yol açar. Bu, göz hekimliğindeki en zaman duyarlı kararlardan biridir.

Kompressif nedenler — hipofiz tümörleri, meninjiyom, tiroit göz hastalığı, anevrizma — yavaş ilerleyen görme kaybı yapar. Kiazma tutulumunda iki taraflı dış görme alanı kaybı görülür; bu örüntü, hipofiz bölgesi lezyonlarını güçlü biçimde düşündürür.

Toksik ve beslenme kaynaklı biçimler, iki taraflı, simetrik ve yavaş ilerleyen merkezî görme kaybıyla seyreder. B12 vitamini, folat ve tiamin eksikliği; etambutol, linezolid, amiodaron ve metanol başlıca nedenlerdir. Etambutol kullanan hastalarda düzenli görme değerlendirmesi yapılması ve hastanın bilgilendirilmesi zorunludur; bu izlemin atlanması, önlenebilir kalıcı görme kaybının önemli nedenidir. Metanol zehirlenmesinde ise erken tanı ve tedavi belirleyicidir.

Travmatik optik nöropati, kafa travması sonrası gelişir ve tedavisi tartışmalıdır. Kalıtsal biçimler arasında Leber kalıtsal optik nöropatisi ve dominant optik atrofi bulunur.

Yoğun bakımda karşılaşılan özel bir tablo, perioperatif görme kaybıdır. Uzun süren yüzüstü omurga cerrahisi ve kalp cerrahisi sonrasında bildirilmiştir; hipotansiyon, anemi, uzun ameliyat süresi, aşırı sıvı verilmesi ve göze doğrudan bası risk etkenleridir. Korunmada baş pozisyonunun yükseltilmesi, göze bası olmamasının düzenli denetlenmesi, hemodinamik dengenin korunması ve uzun ameliyatların gerektiğinde bölünmesi önerilir. Ameliyat sonrası görme yakınması bildiren hastada değerlendirme gecikmemelidir.

Değerlendirmede görme keskinliği, renk görme, pupil yanıtları, görme alanı ve göz dibi muayenesi yapılır. Papilödem varlığı kafa içi basınç artışını düşündürür ve acil görüntüleme gerektirir; buna karşılık retrobulber tutulumda göz dibi normal görünebilir — "hasta da hekim de bir şey görmez" ifadesi bu durumu anlatır ve normal göz dibinin tanıyı dışlamadığını hatırlatır.

Tedavi nedene yöneliktir; erken tanı, çoğu biçimde sonucu belirleyen tek etkendir.

Eş anlamlılar

• Optik nörit
• Görme siniri hastalığı

İlgili terimler

• Görme siniri
• Multipl skleroz
• Vaskülit
• Kafa içi basınç
• Diplopi