Diplopi

Diplopi (İng. diplopia; Yun. diploos, çift + ops, göz), tek bir nesnenin iki ayrı görüntü olarak algılanmasıdır. Nedeni göz kaslarının, onları uyaran sinirlerin ya da göz küresinin kendisinden kaynaklanabilir.

Etimoloji

Yunanca iki katlı anlamındaki diploos ile göz anlamındaki ops sözcüklerinden oluşur.

Klinik bağlam

Değerlendirmedeki ilk ve en belirleyici adım, çift görmenin tek gözle mi yoksa iki gözle mi ortaya çıktığının belirlenmesidir. Bir göz kapatıldığında düzeliyorsa binoküler, sürüyorsa monoküler çift görme söz konusudur. Monoküler biçim, gözün kendisinden kaynaklanır — kırma kusuru, katarakt, kornea düzensizliği, lens kayması — ve acil değildir. Binoküler biçim ise gözlerin uyumlu hareket edememesini gösterir ve altta ciddi bir nörolojik neden bulunabilir. Bu ayrımın yapılmaması, hem gereksiz nörolojik incelemelere hem ciddi tabloların gecikmesine yol açar.

Binoküler çift görmede üç kraniyal sinir sorumludur. Üçüncü sinir felcinde göz dışa ve aşağı kayar, göz kapağı düşer ve gözbebeği büyüyebilir. Dördüncü sinir felcinde aşağı bakışta çift görme belirginleşir ve hasta başını karşı tarafa eğerek telafi eder. Altıncı sinir felcinde göz dışa bakamaz ve yana bakışta çift görme artar.

Klinik açıdan en kritik durum, üçüncü sinir felcinde gözbebeğinin tutulmasıdır. Işığa yanıtsız, büyümüş bir gözbebeğiyle birlikte olan felç, arka bağlayıcı arter anevrizmasını düşündürür ve acil damar görüntülemesi gerektirir; yırtılma habercisi olabilir. Buna karşılık gözbebeğinin korunduğu ve ağrının eşlik ettiği felçler, diyabet ve hipertansiyona bağlı mikrovasküler nedenlerle ilişkilidir ve çoğunlukla haftalar içinde düzelir. Bu ayrım, nöro-oftalmolojideki en önemli klinik kurallardan biridir.

Altıncı sinir, uzun seyri nedeniyle kafa içi basınç artışında yalancı yer gösterici bulgu olarak tutulabilir; bu durumda tek başına yer belirleyici değildir ve basınç artışının nedeni araştırılmalıdır.

Beyin sapı lezyonlarında, çift görmeye başka nörolojik bulgular eşlik eder. İnternükleer oftalmopleji, medial longitudinal fasikülüsün tutulmasıyla ortaya çıkar; genç hastada iki taraflı görülmesi multipl sklerozu, yaşlıda tek taraflı görülmesi inmeyi düşündürür.

Kas ve kavşak hastalıkları da ayırıcı tanıda yer alır. Miyastenia gravis, çift görmenin sık ve kolayca atlanan bir nedenidir; bulguların gün içinde dalgalanması, yorulmayla artması ve göz kapağı düşüklüğünün eşlik etmesi tipiktir. Bu hastalıkta gözbebeği asla tutulmaz; bu bilgi, sinir felçlerinden ayırt etmede kullanılır. Tiroit göz hastalığında ise kas kalınlaşması nedeniyle hareket kısıtlanır ve gözlerde öne doğru çıkıklık görülür.

Orbita patolojileri — kırık, tümör, iltihabi hastalıklar, enfeksiyon — kasların sıkışmasına yol açar. Travma sonrası göz tabanı kırığında kas sıkışması, yukarı bakışta çift görme ve ağrı yaratır; çocuklarda bu tablo bradikardi ve kusma ile birlikte görülebilir ve acil cerrahi gerektirir.

Acil değerlendirme gerektiren uyarı bulguları şunlardır: ani başlangıç, baş ağrısı, gözbebeği tutulumu, bilinç değişikliği, diğer nörolojik bulgular, ateş, göz çevresinde şişlik ve kızarıklık ile görme kaybı. Wernicke ensefalopatisinde göz hareket bozukluğu, ataksi ve konfüzyon birlikte görülür; tiamin tedavisi geciktirilmemelidir.

Tedavi nedene yöneliktir. Geçici dönemde tek gözün kapatılması ya da prizmatik düzeltme, belirtiyi hafifletir; kalıcı olgularda şaşılık cerrahisi değerlendirilir.

Eş anlamlılar

• Çift görme

İlgili terimler

• Kraniyal sinirler
• Miyastenia gravis
• Anevrizma
• Wernicke ensefalopatisi
• İskemik inme