Sigara

Sigara (İng. cigarette), tütün yapraklarının kâğıda sarılarak içildiği, önlenebilir hastalık ve ölümlerin en önemli nedeni olan ürün.

Etimoloji

İspanyolca cigarro sözcüğünden Fransızca yoluyla dilimize geçmiştir.

Klinik bağlam

Dumanı binlerce kimyasal madde içerir; bunların çok sayıdaki bileşeni kanser yapıcıdır. Bağımlılığı sürdüren madde nikotindir; beyindeki ödül yolaklarını uyararak hızlı ve güçlü bir bağımlılık oluşturur.

İlişkili hastalıklar neredeyse tüm sistemleri kapsar: kronik obstrüktif akciğer hastalığı, akciğer kanseri başta olmak üzere birçok kanser türü, koroner arter hastalığı, inme, periferik arter hastalığı, aort anevrizması, osteoporoz, kısırlık, katarakt ve yaşa bağlı makula dejenerasyonu.

Damar hastalığındaki rolü çok yönlüdür: damar iç yüzeyini bozar, pıhtılaşmaya eğilimi artırır, iltihabı tetikler ve karboksihemoglobin oluşumuyla oksijen taşıma kapasitesini azaltır.

Cerrahi açısından da belirleyicidir. Yara iyileşmesini bozar, enfeksiyon ve solunum komplikasyonlarını artırır. Ameliyattan haftalar önce bırakılması komplikasyonları azaltır; kısa süre önce bırakmanın zararlı olduğu yönündeki eski görüş geçerliliğini yitirmiştir.

Pasif etkilenme de zararlıdır; çocuklarda astım, orta kulak iltihabı ve solunum yolu enfeksiyonlarını artırır. Gebelikte kullanım, düşük doğum ağırlığı, erken doğum ve plasenta ayrılmasıyla ilişkilidir.

Bırakmanın yararları hızla başlar. Dakikalar içinde kalp hızı ve kan basıncı düşer, saatler içinde karbon monoksit düzeyi normale döner, haftalar içinde solunum işlevi iyileşir; yıllar içinde kalp ve kanser riski belirgin biçimde azalır. Bu bilginin paylaşılması, bırakma güdüsünü artırır.

Bırakma tedavisinde en etkili yaklaşım, davranışsal desteğin ilaç tedavisiyle birleştirilmesidir. Nikotin yerine koyma tedavileri, vareniklin ve bupropion kullanılır. Nikotin yerine koyma tedavisinin kalp hastalarında güvenli olduğu gösterilmiştir; sigaranın kendisinden çok daha az zararlıdır. Bu ürünlerin kalp hastalarında sakıncalı sanılması yaygın bir yanlış inanıştır.

Bir diğer önemli nokta, ilaçların etkisidir: sigara dumanı bazı karaciğer enzimlerini uyarır; bu nedenle bırakıldığında bazı ilaçların — klozapin, olanzapin, teofilin ve varfarin gibi — kan düzeyleri yükselir ve doz ayarı gerekebilir. Bu etkileşim, hastaneye yatışta ani bırakma durumunda sık gözden kaçar.

Elektronik sigaraların uzun dönem etkileri henüz tam bilinmemektedir; gençlerde bağımlılık başlatma riski nedeniyle önemli bir halk sağlığı sorunu oluşturmaktadır.

Her karşılaşmada kısa süreli bırakma önerisinde bulunulması, en etkili koruyucu sağlık girişimlerindendir.

Eş anlamlılar

• Tütün kullanımı

İlgili terimler

• Nikotin
• Kronik obstrüktif akciğer hastalığı
• Akciğer kanseri
• Kardiyovasküler hastalık
• Karbon monoksit