İmmünohistokimya

İmmünohistokimya (İng. immunohistochemistry), doku kesitlerinde belirli proteinlerin antikorlar aracılığıyla gösterilmesine dayanan patoloji yöntemidir.

Etimoloji

Bağışıklık anlamındaki immün, doku anlamındaki histo ve kimya sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir; kısaltması İHK'dir.

Klinik bağlam

Yöntem, işaretlenmiş antikorların hedef proteine bağlanması ve bu bağlanmanın renk değişikliğiyle görünür kılınması ilkesine dayanır. Bu sayede, olağan boyamalarla ayırt edilemeyen tümörlerin kökeni belirlenebilir. Farklılaşmasını yitirmiş bir tümörde hücrelerin epitel, lenfoid, mezenkimal ya da melanositik kökenli olduğunun gösterilmesi, tedavi planını doğrudan değiştirir; bu, yöntemin en temel klinik katkısıdır.

İkinci önemli kullanım alanı, birincil odağı bilinmeyen metastazlarda kaynağın araştırılmasıdır. Belirteç panelleri, tümörün hangi organdan geldiğine ilişkin olasılığı daraltır ve buna göre hedeflenmiş görüntüleme yapılır. Buna karşın hiçbir belirteç tek başına kesin sonuç vermez; panel biçiminde kullanım ve klinik bağlamla birlikte değerlendirme zorunludur. Bu ilke, tek bir olumlu boyanmaya dayanarak tanı konmasının niçin yanlış olduğunu açıklar.

Üçüncü ve giderek büyüyen kullanım alanı, tedaviyi yönlendiren belirteçlerin ölçülmesidir. Meme kanserinde östrojen ve progesteron reseptörleri ile HER2 durumu, hormonal ve hedefe yönelik tedavi kararlarını belirler; akciğer kanseri ve diğer tümörlerde bağışıklık tedavisi seçimi için ilgili protein düzeyleri değerlendirilir. Bu nedenle yöntem, yalnızca tanısal değil öngörücü bir araç haline gelmiştir.

Sonuçların güvenilirliği, teknik koşullara sıkı biçimde bağlıdır. Dokunun tespit süresi, işlenmesi, antikorun seçimi ve laboratuvarın standardizasyonu boyanmayı etkiler; bu nedenle sonuçlar, uygun denetim örnekleriyle birlikte değerlendirilmelidir. Yanlış olumlu ve olumsuz sonuçlar, tedavi kararlarını doğrudan etkilediğinden özellikle öngörücü belirteçlerde dış kalite denetimi gereklidir. Klinik bilgi verilmediğinde panel seçimi uygunsuz olabilir; bu nedenle istem yapılırken hastanın öyküsü ve klinik kuşku belirtilmelidir.

Eş anlamlılar

• İHK

İlgili terimler

• Histopatoloji
• Biyopsi
• Metastaz
• Sitoloji
• Kanser