Çevresel maruziyet

Çevresel maruziyet (İng. environmental exposure), kişinin yaşadığı ya da çalıştığı ortamdaki zararlı etkenlerle karşılaşmasıdır.

Etimoloji

Türkçe tanımlayıcı bir terimdir.

Klinik bağlam

Maruziyetler kimyasal, fiziksel ve biyolojik olarak sınıflandırılır; hava kirliliği, ağır metaller, pestisitler, asbest, radon, mor ötesi ışın, gürültü ve kalıcı organik kirleticiler başlıcalarıdır. Alanın en belirleyici özelliği, maruziyet ile hastalık arasındaki uzun gecikme süresidir; asbestle ilişkili hastalıklarda bu süre on beş ile kırk yıla ulaşır. Bu nedenle bağlantı, öykü geriye dönük olarak sorgulanmadıkça kurulamaz.

Öykü alma, bu alanın en yüksek getirili ve en sık ihmal edilen adımıdır. Yaşam boyu yapılan işler, kullanılan malzemeler, koruyucu ekipman, ev ortamı, ısınma ve pişirme yöntemi, su kaynağı, hobiler ve yaşanan bölgenin sanayi yapısı sorgulanmalıdır. Aynı ortamdaki kişilerde benzer yakınmaların bulunması, güçlü bir ipucudur. Bu sorgulama yapılmadığında hastalık idiyopatik olarak nitelenir ve önlenebilir bir neden gözden kaçar.

Belirli gruplar daha duyarlıdır ve bu, korunma önceliklerini belirler. Gelişmekte olan organ sistemleri nedeniyle fetüs ve çocuklar en duyarlı gruptur; kurşun ve cıva gibi maddeler düşük düzeylerde bile sinir sistemi gelişimini etkiler. Gebeler, yaşlılar ve süregen hastalığı bulunanlar diğer duyarlı gruplardır. Kalıcı organik kirleticiler yağ dokusunda birikir ve plasentayı geçerek anne sütüne karışır; bu nedenle üreme çağındaki kadınlarda maruziyetin azaltılması ayrı bir önem taşır.

Klinik açıdan tanı konduğunda sorumluluk hastayla sınırlı kalmaz. Maruziyet kaynağının belirlenmesi, aynı ortamdaki diğer kişilerin değerlendirilmesi ve meslek hastalığı bildiriminin yapılması gerekir; bu adımlar, tek bir olgudan yola çıkarak toplu korunma sağlar. Çoğu çevresel etkene özgü tedavi bulunmadığından, yaklaşımın tümü maruziyetin sonlandırılmasına ve önlenmesine dayanır. Ayrıca içme suyunun, evdeki ısınma sisteminin ve karbonmonoksit dedektörünün sorgulanması, önlenebilir zehirlenmelerin azaltılmasında etkili adımlardır.

Eş anlamlılar

• Çevresel etken maruziyeti

İlgili terimler

• Toksikoloji
• Mesleki akciğer hastalığı
• Dioksin
• Cıva
• Asbestoz