Üreter stenti

Üreter stenti (İng. ureteral stent), böbrekten mesaneye idrar akışını sürdürmek amacıyla üretere yerleştirilen ince, esnek tüptür.

Etimoloji

İdrar kanalını belirten "üreter" sözcüğü ile destekleyici tüp anlamındaki "stent" sözcüğünden oluşur.

Klinik bağlam

Stent, her iki ucunda kıvrım bulunan yapısı nedeniyle böbrek ve mesanede sabitlenir; bu nedenle çift J stenti olarak da adlandırılır. Görevi, tıkanıklık bulunsa bile idrarın böbrekten mesaneye ulaşmasını sağlamak ve üreteri açık tutmaktır.

Başlıca endikasyonlar taşa bağlı tıkanıklık, üreter cerrahisi sonrası koruma, üreter yaralanmaları, kötü huylu ya da iyi huylu darlıklar, gebelikte gelişen tıkanıklık ve taş kırma işlemleri öncesi ile sonrasıdır. Ayrıca pelvik cerrahilerde üreterin belirlenmesini kolaylaştırmak amacıyla yerleştirilebilir.

En kritik klinik durum, tıkanıklığa enfeksiyonun eşlik etmesidir. Ateş, titreme, hipotansiyon ve sistemik bozulma bulunan tıkalı sistem — obstrüktif piyonefroz — bir cerrahi acildir. Bu tabloda antibiyotik tek başına yeterli değildir; idrar yolunun acil boşaltılması gerekir. Boşaltma, stent ya da perkütan nefrostomi ile sağlanır; gecikme hızla sepsis ve ölümle sonuçlanır. Bu ilkenin bilinmemesi, en tehlikeli yönetim hatasıdır. Enfekte sistemde taşın aynı seansta kırılmaya çalışılması da sakıncalıdır; önce drenaj sağlanmalı, kesin tedavi sonraya bırakılmalıdır.

Stentle ilişkili belirtiler sıktır ve hastaların büyük bölümünde görülür: yan ağrısı, mesane bölgesinde rahatsızlık, sık idrara çıkma, sıkışma hissi, idrarda kan ve idrar yaparken böğre yansıyan ağrı. Bu son bulgu, mesanedeki kıvrımın idrar akımını böbreğe doğru geri iletmesiyle açıklanır. Belirtilerin beklenen olduğunun hastaya önceden anlatılması, gereksiz başvuruları ve kaygıyı azaltır. Alfa blokerler ve antimuskarinikler yakınmaları hafifletebilir.

Komplikasyonlar arasında enfeksiyon, yer değiştirme, tıkanma, üzerine taş oluşması, kırılma ve nadiren komşu organlara erozyon bulunur.

En önemli sorun, unutulan stenttir. Uzun süre yerinde kalan stent üzerinde taş oluşur, tıkanır ve çıkarılması güçleşir; ileri olgularda böbrek işlevinin kaybına yol açar. Bu nedenle yerleştirme sırasında çıkarma ya da değiştirme tarihinin belgelenmesi, hastanın bilgilendirilmesi ve kurumsal takip sistemlerinin kullanılması zorunludur. Bu takibin aksaması, önlenebilir ve ciddi bir zarar kaynağıdır.

Kötü huylu tıkanıklıklarda dıştan gelen bası nedeniyle stent yetersiz kalabilir; bu durumda perkütan nefrostomi ya da özel stent tipleri tercih edilir.

Görüntülemede stentin konumu düz grafi ile değerlendirilir; üst kıvrımın böbrek toplayıcı sisteminde, alt kıvrımın mesanede bulunması beklenir.

Perioperatif ve yoğun bakım açısından, stentli hastada gelişen ateş ve yan ağrısı, tıkanma ya da enfeksiyon açısından değerlendirilmelidir. Ayrıca bu hastalarda belirtisiz bakteriürinin tedavi edilmemesi ilkesi geçerlidir; bulanık ya da kokulu idrar tek başına antibiyotik göstergesi değildir. Buna karşılık girişim planlanıyorsa idrar kültürü alınmalı ve uygun profilaksi uygulanmalıdır.

Gebelikte gelişen tıkanıklıkta stent kullanımı yaygındır; ancak gebelikte artan taş oluşumu eğilimi nedeniyle daha sık değişim gerekebilir.

Eş anlamlılar

• Double J stent
• JJ stent

İlgili terimler

• Böbrek taşı
• Hidronefroz
• Üriner sistem enfeksiyonu
• Sepsis
• Girişimsel radyoloji