İşlevsel göğüs yanması

İşlevsel göğüs yanması (İng. functional heartburn), göğüs yanması yakınması bulunduğu hâlde reflü ya da yapısal bir bozukluk saptanmayan tablodur.

Etimoloji

Türkçe tanımlayıcı bir terimdir.

Klinik bağlam

Tanı, dışlama tanısı değil olumlu ölçütlere dayanan bir tanıdır; bu ayrım önemlidir.^[1] Tanı için endoskopinin normal olması, asit maruziyet süresinin normal bulunması ve belirtilerle geri kaçış atakları arasında zamansal ilişki bulunmaması aranır. Bu üçlü koşul, tabloyu iki komşu tanıdan ayırır. Gerçek reflü hastalığında maruziyet artmıştır; reflü aşırı duyarlılığında ise maruziyet normaldir ancak belirtiler ataklarla örtüşür. Bu üçlü ayrım, alanın en önemli kavramsal ilerlemesidir.

Düzeneğin merkezinde, ağrı algısının değişmesi bulunur. Yemek borusu duyarlılığı artmıştır; normalde algılanmayan fizyolojik uyaranlar rahatsızlık olarak yorumlanır. Bu durum, merkezî duyarlılaşma kavramıyla açıklanır ve fibromiyalji ile huzursuz bağırsak sendromundaki düzenekle benzerlik gösterir. Bu benzerlik, bu tabloların neden sıklıkla birlikte görüldüğünü de açıklar. Kaygı, depresyon ve uyku bozukluğu, duyarlılığı artırarak belirtileri ağırlaştırır.

Bu kavrayış, tedavinin neden farklı olduğunu açıklar. Asit baskılayıcı ilaçlar bu grupta yarar sağlamaz; çünkü asit zaten normal düzeydedir. Buna karşın hastaların önemli bir bölümü bu ilaçları yıllarca kullanır ve dozları artırılır. Bu yaklaşım hem etkisizdir hem uzun süreli kullanımın bilinen risklerini taşır. Aynı biçimde reflü cerrahisi bu grupta başarısızdır ve yakınmaları ağırlaştırabilir; bu nedenle cerrahi öncesinde nesnel inceleme yapılması zorunludur.

Etkili tedavi, ağrı algısını düzenleyen yaklaşımlardır. Düşük dozda belirli antidepresanlar, yemek borusu duyarlılığını azaltarak yarar sağlar; bu ilaçların depresyon tedavisinden bağımsız olarak kullanıldığı hastaya açıkça anlatılmalıdır. Bu açıklama yapılmadığında tedavi çoğu kez reddedilir. Bilişsel davranışçı terapi ve gevşeme teknikleri de etkilidir. Hastaya yakınmalarının gerçek olduğunun ve nesnel bir sinir sistemi değişikliğine dayandığının anlatılması, tedavinin ayrılmaz parçasıdır; bu grup hastalar sıklıkla inanılmama duygusu yaşar ve yinelenen incelemelere maruz kalır.

Eş anlamlılar

Fonksiyonel göğüs yanması

İlgili terimler

Kaynaklar

↑ Feldman M ve ark. (ed.), Sleisenger and Fordtran's Gastrointestinal and Liver Disease, 11. baskı, 2021.

[1] Feldman M ve ark. (ed.), Sleisenger and Fordtran's Gastrointestinal and Liver Disease, 11. baskı, 2021.

[1]