İlaç kaynaklı özofajit

İlaç kaynaklı özofajit (İng. pill-induced esophagitis), yutulan ilacın yemek borusu mukozasına doğrudan temasla hasar vermesi sonucu gelişen iltihaptır.

Etimoloji

Yunanca oisophagos (yemek borusu) sözcüğüne iltihabı belirten -itis ekinin getirilmesiyle oluşmuştur.

Klinik bağlam

Hasar, tabletin yemek borusunda takılıp kalması ve yerel olarak yüksek yoğunlukta çözünmesiyle oluşur.

Mekanizma kimyasaldır: asit etkisi, ozmotik hasar ya da doğrudan doku aşındırması söz konusudur.

Takılma en sık, yemek borusunun aort kavsi ve sol ana bronş tarafından dıştan bastırıldığı orta bölümde görülür; darlık ve büyümüş kalp de daralma oluşturur.

Bu anatomik bilgi, yaraların neden belirli bir düzeyde toplandığını açıklar.

Sorumlu ilaçlar arasında doksisiklin ve diğer tetrasiklinler, potasyum klorür, demir tuzları, bifosfonatlar, nonsteroid antiinflamatuar ilaçlar ve askorbik asit sayılır.

Bifosfonatlar özellikle önemlidir; bu ilaçların alım kuralları doğrudan bu riske dayanır.

Klinik tablo tipiktir: ilaç alımından saatler ya da bir iki gün sonra başlayan ani göğüs arkası ağrı ve ağrılı yutma.

Ağrı yutkunmayla artar; hasta yerini göğüs ortasında gösterir. Öykü sorgulanmadığında tablo koroner arter hastalığı ya da gastroözofageal reflü hastalığı sanılabilir.

Bu ayrımı sağlayan tek şey ayrıntılı ilaç öyküsüdür; hangi ilacın, ne kadar suyla ve hangi pozisyonda alındığı sorulmalıdır.

Risk artıran davranışlar bellidir: az suyla alma, yatarak ya da uzanmadan hemen önce alma ve gece alımı.

Yaşlı hastalarda tükürük salgısının azalması ve yemek borusu hareketlerinin yavaşlaması riski artırır.

Tanı klinik öyküyle konur; kuşkulu ve ağır olgularda endoskopi yapılır ve keskin sınırlı, sığ yaralar görülür.

Ayırıcı tanıda enfeksiyöz özofajit, eozinofilik özofajit ve reflü hastalığı yer alır; bağışıklığı baskılanmış hastada mantar ve virüs kaynaklı iltihap düşünülmelidir.

Yönetimin temeli, sorumlu ilacın kesilmesi ya da değiştirilmesidir; çoğu olgu birkaç gün içinde iyileşir.

Mide asidini baskılayan ilaçlar ve yerel etkili karışımlar belirtileri hafifletir.

Korunma tedavinin en önemli parçasıdır: ilaç bol suyla, ayakta ya da dik oturarak alınmalı ve alımdan sonra bir süre yatılmamalıdır.

Yutma güçlüğü olan hastada tablet biçimi yerine sıvı biçim tercih edilmelidir.

Komplikasyon olarak darlık, kanama ve nadiren delinme gelişebilir.

İlgili terimler

• Ağrılı yutma
• Disfaji
• Gastroözofageal reflü hastalığı
• Endoskopi
• Yemek borusu