Şaşılık
Şaşılık (İng. strabismus), iki gözün aynı noktaya birlikte bakamamasıdır.
Etimoloji
Türkçe kökenli bir sözcüktür; tıp dilinde Yunanca strabismos (yan bakma) sözcüğünden gelen strabismus kullanılır.
Klinik bağlam
Kayma yönüne göre içe, dışa, yukarı ve aşağı olmak üzere sınıflandırılır; ayrıca kaymanın her bakış yönünde eşit olduğu komitan biçim ile göz kası felcine bağlı olarak bakış yönüne göre değişen inkomitan biçim ayrılır.[1] Bu ayrım tanısal açıdan belirleyicidir: çocukluk çağındaki kaymaların çoğu komitandır ve iyi huyludur; buna karşın erişkinde ani başlayan inkomitan kayma, kafa çiftlerinin felcini gösterir ve altta yatan ciddi neden araştırılmalıdır.
Çocukta klinik önem, görme gelişimi üzerindeki etkidir. İki gözün görüntüsü örtüşmediğinde beyin çift görmeyi önlemek için bir gözü baskılar; baskılanan gözde görme keskinliği gelişemez ve ambliyopi ortaya çıkar. Bu süreç sessizdir; çocuk sağlam gözüyle normal biçimde gördüğü için yakınması olmaz ve aile fark etmez. Görme sisteminin biçimlenebilirliği yaşla azaldığından, geç tanı kalıcı görme kaybına yol açar. Bu nedenle kayma fark edildiğinde beklenmemeli, gecikmeden değerlendirilmelidir.
Yalancı şaşılık ayrımı sık karşılaşılan bir konudur; burun kökünün geniş olması ve iç göz kapağı kıvrımları nedeniyle gözler kaymış görünür, oysa gerçek kayma yoktur. Ayrım, ışık yansımasının her iki korneada simetrik olup olmadığına bakılarak ve örtme testiyle yapılır. Ayrıca hipermetropi bulunan çocuklarda, net görmek için gösterilen çabaya bağlı olarak içe kayma gelişir; bu tabloda uygun gözlük verilmesi kaymayı düzeltir ve cerrahi gerekmez. Bu nedenle her çocukta kırma kusuru, damla ile akomodasyon durdurularak ölçülmelidir.
En kritik nokta, kaymanın ciddi hastalık belirtisi olabilmesidir. Süt çocuğunda ya da çocukta yeni ortaya çıkan kayma, retinoblastom ve diğer göz içi hastalıkları yönünden değerlendirilmelidir; beyaz göz bebeği refleksi ile birlikte bulunması acil sevk gerektirir. Erişkinde ani başlayan çift görme ve kayma, üçüncü kafa çifti felcinde anevrizmayı düşündürür ve göz kapağı düşüklüğü ile göz bebeğinin büyümesi eşlik ediyorsa acil görüntüleme gerekir. Tedavi, gözlük düzeltmesi, kapama tedavisi ve gerektiğinde göz kası cerrahisini kapsar; cerrahi, işlevsel olduğu kadar toplumsal uyum açısından da değerlidir.
Eş anlamlılar
- Strabismus
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Yanoff M, Duker JS, Ophthalmology, 6. baskı, 2023.