Ağız kokusu

Ağız kokusu (İng. halitosis; Lat. halitus soluk), soluk verirken ağızdan çıkan hoş olmayan kokudur.

Etimoloji

Tıp dilindeki karşılığı halitozis, Latince halitus (soluk, nefes) sözcüğünden türetilmiştir.

Klinik bağlam

Kokunun kaynağı, olguların büyük çoğunluğunda ağız içidir; bakterilerin protein yıkımı sırasında ürettiği uçucu kükürtlü bileşikler sorumludur. En sık kaynak dilin arka bölümündeki örtüdür; bu bölgedeki girintili yapı, bakteri ve döküntü hücrelerinin birikmesine elverişlidir. Diş eti iltihabı, periodontit, çürük dişler ve uyumsuz protezler diğer ağız içi nedenlerdir. Bademcik girintilerinde oluşan sertleşmiş birikintiler de yineleyen kokuya yol açar.

Sabah uyanınca duyulan geçici koku olağandır ve hastalık göstergesi değildir; uyku sırasında tükürük akışının azalması, ağızda bakteri çoğalmasını kolaylaştırır. Bu nedenle tükürük azlığına yol açan her durum kokuyu artırır: ağızdan solunum, sıvı kısıtlaması, ilaç yan etkileri, ışın tedavisi ve Sjögren sendromu. Açlık ve düşük karbonhidratlı beslenme de ketonların soluğa geçmesiyle koku oluşturur.

Ağız dışı nedenler azınlıkta kalır ancak atlanmamalıdır. Burun ve sinüs enfeksiyonları, geniz akıntısı ve burunda yabancı cisim özellikle çocuklarda tek taraflı kokulu akıntıyla ortaya çıkar. Akciğerde apse ya da bronşektazi, mide ve yemek borusu hastalıkları, ileri karaciğer yetmezliği, üremi ve denetimsiz diyabet kendine özgü koku örüntüleri oluşturabilir; bu tabloların çoğunda ağız kokusu tek başına değil, altta yatan hastalığın diğer bulgularıyla birlikte bulunur. Kokunun kaynağının burun yoluyla mı ağız yoluyla mı belirginleştiği, ayrımda basit ve etkili bir yöntemdir.

Klinik yaklaşımın ilk adımı, kokunun gerçekten var olup olmadığının belirlenmesidir. Bir bölüm hastada nesnel koku bulunmamasına karşın kalıcı koku inancı vardır; bu tablo psikiyatrik değerlendirme gerektirir ve yinelenen diş tedavileriyle çözülmez. Nesnel koku saptandığında yaklaşım nedene yöneliktir: ağız hijyeninin düzenlenmesi, dil sırtının temizlenmesi, diş taşı temizliği ve varsa periodontal tedavi temeldir. Gargaralar kokuyu geçici olarak örter, kaynağı ortadan kaldırmaz; tek başına kullanıldığında tanının gecikmesine yol açar.

Eş anlamlılar

• Halitozis

İlgili terimler

• Ağız hijyeni
• Ağız kuruluğu
• Diş eti iltihabı
• Tonsillit
• Diş plağı