Tonsillit
Tonsillit (İng. tonsillitis), bademciklerin iltihabıdır.
Etimoloji
Latince tonsilla (bademcik) ve Yunanca -itis (iltihap) sözcüklerinden türetilmiştir.
Klinik bağlam
Olguların büyük çoğunluğu viral kökenlidir; bakteriyel nedenler arasında A grubu beta hemolitik streptokok en önemlisidir.[1] Bu ayrım, gereksiz antibiyotik kullanımının önlenmesi açısından belirleyicidir. Öksürük, burun akıntısı, ses kısıklığı ve konjonktivit viral kökeni düşündürür; buna karşın ateş, ön boyun lenf düğümlerinde hassasiyet, bademciklerde eksüda ve öksürüğün bulunmaması bakteriyel olasılığı artırır. Bu ölçütler puanlanarak test ve tedavi kararı verilir.
Streptokokal enfeksiyonun tedavi edilmesinin asıl gerekçesi, belirtilerin kısalması değil akut romatizmal ateşin önlenmesidir; bu komplikasyon kalp kapak hasarına yol açar. Tanı hızlı antijen testi ya da kültürle doğrulanır. Penisilin ilk seçenektir ve direnç sorunu bulunmaz; tedavinin tam süreyle tamamlanması gerekir. Alerji öyküsünün doğru değerlendirilmesi önemlidir, çünkü yanlış alerji kaydı daha geniş etkili antibiyotiklerin kullanılmasına yol açar.
Enfeksiyöz mononükleoz, klinik açıdan özel bir yer tutar. Genç hastada belirgin bademcik büyümesi, yaygın lenf düğümü büyümesi, halsizlik ve dalak büyümesi ile seyreder; bu tabloda amoksisilin verilmesi neredeyse tüm hastalarda yaygın döküntüye yol açar ve bu, yanlışlıkla ilaç alerjisi olarak dosyaya kaydedilir. Bu yanlış kayıt, hastanın ileride gerekli antibiyotiği kullanamamasına neden olur. Ayrıca dalak yırtılması riski nedeniyle temas sporlarından kaçınılmalıdır.
Acil değerlendirme gerektiren komplikasyonlar bilinmelidir. Peritonsiller apsede tek taraflı şiddetli ağrı, ağzın açılamaması, boğuk ses, salya birikimi ve küçük dilin karşı tarafa itilmesi görülür; drenaj gerektirir. Boyun boşluklarına yayılım ve solunum yolu tıkanıklığı yaşamı tehdit eder. Bademcik alınması kararı, sık yineleyen ve belgelenmiş enfeksiyonlar, yineleyen apse ve özellikle çocuklarda obstrüktif uyku apnesi endikasyonlarına dayanır. Tek taraflı ve ilerleyici büyüme, sertlik ya da ülserasyon kötü huylu hastalık yönünden değerlendirilmelidir.
Eş anlamlılar
- Bademcik iltihabı
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Flint PW ve ark. (ed.), Cummings Otolaryngology: Head and Neck Surgery, 7. baskı, 2020.