Acısız ülser

Acısız ülser (İng. painless ulcer), ağrı vermeyen doku kaybıdır.

Etimoloji

Türkçe tanımlayıcı bir terimdir; Latince ulcus (yara) sözcüğünden gelen ülser terimiyle kurulmuştur.

Klinik bağlam

Ağrının bulunmaması, yaranın hafif olduğu anlamına gelmez; tam tersine belirli tablolarda tanısal bir uyarıdır. Ağrısızlığın iki temel düzeneği vardır: duyu sinirlerinin hasarlanmış olması ya da lezyonun iltihabi olmayan bir süreçle gelişmesi. Bu ayrım, ayırıcı tanının omurgasını oluşturur ve hangi hastalıkların akla geleceğini belirler.

Duyu kaybına bağlı biçimin en sık örneği diyabetik ayak ülseridir. Diyabetik nöropatide koruyucu duyu kaybolur; hasta basınç ve travmayı algılamaz, bu nedenle yara fark edilmeden ilerler. Yaralar yük binen bölgelerde, özellikle ayak tabanında ve parmak altlarında gelişir ve çevresinde kalınlaşmış nasır dokusu bulunur. Bu tablo, ağrının koruyucu bir işlev gördüğünü gösteren en açık örnektir. Aynı düzenek cüzam ve omurilik yaralanmasında da geçerlidir. Bu hastalarda düzenli ayak muayenesi ve basıncın kaldırılması, tedavinin en belirleyici bileşenidir.

İkinci grup, enfeksiyon ve kötü huylu hastalıklardır. Frengi hastalığının ilk döneminde görülen şankr, sert tabanlı ve ağrısızdır; bu özellik onu ağrılı olan herpes ülserlerinden ayırır ve genital yara değerlendirmesinde belirleyicidir. Ağrısızlık nedeniyle hasta başvurmaz ve lezyon kendiliğinden iyileşir; hastalık ise sessizce ilerler. Bu tuzak, tanının gecikmesinin başlıca nedenidir. Kötü huylu ülserlerde ise kenarlar düzensiz ve kabarıktır, taban serttir ve iyileşme görülmez; ağız içinde, dilde ve deride uzun süre kapanmayan ağrısız yara, kanser açısından değerlendirilmelidir.

Damar kökenli yaraların ayrımında da ağrı belirleyicidir ve bu ayrım tedaviyi değiştirir. Atardamar yetmezliğine bağlı yaralar ağrılıdır ve bacak yükseltildiğinde ağrı artar; toplardamar yetmezliğine bağlı yaralar ise daha az ağrılıdır ve yükseltmekle rahatlar. Bu nedenle her bacak yarasında damar değerlendirmesi yapılmalı, ayak bileği-kol basınç indeksi ölçülmeden sıkı bandaj uygulanmamalıdır. Ağrısız ülserlerin ortak yönetim ilkeleri, altta yatan nedenin düzeltilmesi, basıncın kaldırılması, ölü dokunun temizlenmesi ve düzenli izlemdir; iyileşmeyen her yaradan biyopsi alınması düşünülmelidir.

Eş anlamlılar

• Ağrısız yara

İlgili terimler

• Diyabetik nöropati
• Yara
• Bası yarası
• Debridman
• Kanser