Adhezyon

Adhezyon (İng. adhesion; Lat. adhaerere yapışmak), normalde ayrı olan doku yüzeyleri arasında oluşan anormal bağ dokusu bağlantısıdır.

Etimoloji

Latince ad (doğru) ve haerere (yapışmak) sözcüklerinden türetilmiştir.

Klinik bağlam

Yapışıklıklar, iyileşme sürecinin istenmeyen bir sonucudur; peritonun zedelenmesi fibrin birikimine yol açar ve bu birikim yeterince hızlı çözülmezse kalıcı bağ dokusuna dönüşür. Bu nedenle her karın ameliyatı, bir yapışıklık riski taşır. Başlıca nedenler cerrahi girişimler, karın içi iltihaplar, endometriozis ve radyoterapidir. Açık cerrahide risk, laparoskopiye göre belirgin biçimde yüksektir; bu fark, en az girişimsel yaklaşımın uzun dönem üstünlüklerinden biridir.

Yapışıklıkların en önemli sonucu, ince bağırsak tıkanıklığıdır; geçirilmiş cerrahisi olan hastada bu tablonun en sık nedenidir. Bağırsak kıvrımı bir bant çevresinde bükülür ya da sıkışır; kramp tarzında karın ağrısı, kusma, gaz ve dışkı çıkışının durması ile karın şişkinliği görülür. Bu tabloda en kritik ayrım, basit tıkanıklık ile boğulmuş tıkanıklık arasındadır. Sürekli ve şiddetli ağrı, ateş, taşikardi, karında hassasiyet ve laktat yüksekliği bağırsak kanlanmasının bozulduğunu düşündürür ve acil cerrahi gerektirir. Basit tıkanıklıkta ise mide boşaltımı, sıvı desteği ve izlemle çoğu olgu düzelir; bu ayrımın yapılmaması ya gereksiz ameliyata ya da ölümcül gecikmeye yol açar.

Yapışıklıklar ayrıca kısırlığın önemli bir nedenidir. Fallop tüplerinin çevresindeki bağlantılar, yumurtanın taşınmasını engeller; pelvik iltihabi hastalık ve endometriozis bu tabloya yol açar. Aynı düzenek, dış gebelik riskini de artırır. Kronik pelvik ağrının bir bölümü de yapışıklıklara bağlanır; ancak bu ilişki tartışmalıdır, çünkü belirtisiz kişilerde de yaygın yapışıklıklar bulunabilir. Bu nedenle görüntülemede ya da ameliyatta saptanan yapışıklık, ağrının nedeni olarak kabul edilmeden önce dikkatle değerlendirilmelidir.

Cerrahi açıdan yapışıklıklar, sonraki ameliyatları güçleştirir ve bağırsak yaralanması riskini artırır. Bu nedenle geçirilmiş cerrahisi olan hastada girişte özel dikkat gerekir. Yapışıklıkların cerrahi olarak açılması işlemin kendisi yeni yapışıklık oluşumuna yol açabilir; bu döngü, işlemin sınırlı endikasyonla yapılmasını gerektirir. Korunmada nazik doku bakımı, kanamanın denetlenmesi, yabancı cisim ve talkın önlenmesi ile bariyer malzemelerinin kullanılması sayılabilir. Terim ayrıca hücre biyolojisinde, hücrelerin birbirine ve zemin dokusuna tutunmasını sağlayan moleküller için de kullanılır.

Eş anlamlılar

• Yapışıklık

İlgili terimler

• Bağırsak tıkanıklığı
• Periton
• Laparoskopi
• Endometriozis
• Kısırlık