Akroparestezi

Akroparestezi (İng. acroparesthesia; Yun. akron uç, para yan, aisthesis duyu), el ve ayak uçlarında uyuşma, karıncalanma ve yanma biçiminde duyulan anormal duyu algısıdır.

Etimoloji

Yunanca akron (uç), para (yanında) ve aisthesis (duyu) sözcüklerinden türetilmiştir.

Klinik bağlam

Bulgu, periferik sinir sisteminin duyusal liflerinin uyarılmasından ya da zedelenmesinden kaynaklanır ve değerlendirmenin ilk adımı dağılım örüntüsünün belirlenmesidir. Eldiven çorap tarzında, iki taraflı ve simetrik dağılım yaygın bir polinöropatiyi düşündürür; en sık nedeni diyabettir ve uzun lifler önce etkilendiğinden yakınmalar ayaklardan başlar. Tek bir sinirin alanına sınırlı yakınma sıkışma nöropatisini gösterir; gece uyandıran el uyuşması ve elleri silkeleyerek rahatlama, karpal tünel sendromunun tipik anlatımıdır.

Beslenme ve metabolik nedenler sık ve tedavi edilebilir olmaları nedeniyle önceliklidir. B12 vitamini eksikliği, uzun süreli metformin kullanımı, mide ameliyatları ve atrofik gastrit zemininde gelişir; nörolojik bulguların kansızlıktan önce ortaya çıkabileceği ve geç dönemde geri dönüşsüz olabileceği bilinmelidir. Bu nedenle açıklanamayan uç uyuşmalarında düzey ölçümü temel bir adımdır. Hipotiroidi, böbrek yetmezliği, alkol kullanımı ve B6 vitamininin hem eksikliği hem aşırı alımı diğer nedenlerdir. İlaçlar da unutulmamalıdır; kemoterapi ilaçları, izoniyazid ve bazı antibiyotikler tipik sorumlulardır.

Ayırıcı tanıda damarsal ve romatolojik nedenler yer alır. Raynaud olgusunda soğukla tetiklenen renk değişimi ve ardından gelen karıncalanma tipiktir. Vaskülitlerde birden çok sinirin ardışık olarak tutulması görülür. Bağ dokusu hastalıkları, sarkoidoz ve amiloidoz benzer tablolar oluşturabilir. Fabry hastalığında, çocukluk ya da ergenlik döneminde başlayan, sıcak ve egzersizle tetiklenen şiddetli el ayak ağrıları belirgindir; ender olmakla birlikte tedavi edilebilir olduğundan genç hastada akla getirilmelidir. Servikal ve lomber radikülopatide yakınma boyun ya da belden başlayıp uzuv boyunca yayılır.

Değerlendirmede tek başına duyusal yakınma ile birlikte güçsüzlük, denge bozukluğu ve refleks kaybının bulunup bulunmadığı belirleyicidir; bunların varlığı daha ileri incelemeyi gerektirir. Elektromiyografi lif tipini ve tutulum örüntüsünü gösterir. Ani başlayan, hızlı ilerleyen ve yükselen tarzda yayılan uyuşma, Guillain-Barré sendromunu düşündürür ve acil değerlendirme gerektirir. Tedavi nedene yöneliktir; eksikliklerin giderilmesi, kan şekeri denetimi ve sıkışma bölgesinin serbestleştirilmesi öncelikli adımlardır. Belirtiye yönelik tedavide olağan ağrı kesiciler etkisizdir, nöropatik ağrıya yönelik ilaçlar kullanılır.

Eş anlamlılar

• Uç uyuşması

İlgili terimler

• Periferik nöropati
• Karpal tünel sendromu
• Nöropatik ağrı
• Diyabetik nöropati
• Raynaud olgusu